ความงดงามของแสงเงา และความสุนทรีย์ขั้นสุดของนักเขียนญี่ปุ่น ใน In Praise of Shadows

นั่งคิดอยู่นานว่าจะเขียนรีวิวหนังสือเล่มนี้ยังไงให้ถ่ายทอดความดีงาม และความสละสลวยได้หมด ด้วยความที่ชอบหนังสือเล่มนี้มากกกกก (ไม่รู้คนอื่นเป็นรึเปล่านะคะ) คืออ่านซ้ำมา 3 รอบแล้วก็ยังไม่เบื่อ ในขณะที่เพื่อนบางคนบอกอ่านแล้วหลับ บางคนบอกรำคาญทานิซากิที่ทำตัวเหมือนตาแก่ขี้บ่น แต่เรากลับชอบแฮะ ไม่รู้เป็นไง ยิ่งอ่าน ยิ่งชอบ ถ้ามาดูหนังสือของเต๋อ จะเห็นว่ามีการขีดเส้นไฮไลต์ประโยคที่ชอบไว้เต็มเล่มเลย คือชอบแทบจะทุกประโยคเลยก็ว่าได้ 😀 รู้สึกว่าทานิซากิเขียนเล่มนี้ได้งดงาม ละเอียดอ่อน และสุนทรีย์เป็นที่สุด การบรรยายแต่ละอย่างนี้พรูสต์มาเองเลย ชอบมากค่ะ ❤

In Praise of Shadows เป็นความเรียง (essay) ด้านสุนทรียภาพในมุมมองของนักประพันธ์ชั้นครูของญี่ปุ่น Jun’ichiro Tanizaki โดยเนื้อหาว่าด้วยความงดงามของแสงเงาที่ทอดผ่าน หรือทาบทับสิ่งต่างๆรอบตัว รวมถึงความหม่นมัวของข้าวของเครื่องใช้ และแสงเงาสลัวรอบกายเรา ซึ่งทานิซากิมองว่างดงาม มีเสน่ห์ ชวนให้เพ่งพินิจ และน่าหลงไหลเป็นที่สุด แต่น่าเสียดายที่ความงามเหล่านี้ นับวันจะสูญหายไปกับกาลเวลา และความเจริญด้านวัตถุของประเทศญี่ปุ่น

หนังสือเล่มนี้ ถูกตีพิมพ์เป็นครั้งแรก (เป็นภาษาญี่ปุ่น) เมื่อปี 1933 (แต่เวอร์ชั่นแปลภาษาอังกฤษออกมาในปี 1977)  ซึ่งอยู่ในยุคที่เป็นจุดเปลี่ยนของประเทศญี่ปุ่นพอดี เป็นช่วงที่ญี่ปุ่นที่ต้องปรับตัว เร่งพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศให้เจริญทัดเทียมชาติตะวันตก ส่งผลให้ผู้คนเกิดความหลงลืม หรือละเลยรากเหง้าของตน ซึ่งทานิซากิ ที่ตอนนั้นเข้าสู่วัยกลางคน ก็คงจะรู้สึกเศร้าใจนิดๆ ในขณะที่เขียนหนังสือเล่มนี้ ทำให้สำนวน และภาษาที่ใช้ มีความโหยหาอาวรณ์ ถึงวันคืนเก่าๆที่แสนดีเจืออยู่ตลอดทั้งเล่ม

And the toilet is the perfect place to listen to the chirping of insects or the song of the birds, to view the moon, or to enjoy any of those poignant moments that mark the change of the seasons

เนื่องจากในช่วงนั้น ประเทศญี่ปุ่นถูกรุกล้ำด้วยวัฒนธรรมตะวันตกเป็นอย่างมาก จนทำให้วิถีชีวิตของผู้คนเปลี่ยนไป งานเขียนของทานิซากิเล่มนี้ จึงเป็นการเปรียบเทียบความงาม และสุนทรียภาพในแบบของญี่ปุ่น เทียบกับประเทศตะวันตกตลอดเวลา (ทานิซากิเป็นคนที่ชาตินิยมมากค่ะ เต๋อมาเข้าใจความชาตินิยมของคนญี่ปุ่นได้อย่างชัดเจนก็จากหนังสือเล่มนี้) เริ่มตั้งแต่การสร้างบ้านเรือน ที่แต่เดิม เป็นบ้านที่สร้างให้เข้ากับสภาพแวดล้อม และสภาพอากาศของประเทศญี่ปุ่น ซึ่งแตกต่างจากบ้านแบบตะวันตกโดยสิ้นเชิง (ก็คงจะคล้ายๆกับคนไทยเปรียบเทียบบ้านไม้ใต้ถุนสูงของเรา กับบ้านสมัยใหม่ อะไรประมาณนั้น) ไม่ว่าจะเป็นบ้านที่มีชายคากว้าง จะช่วยกันแดด กันลม กันฝนได้อย่างดี ผนังห้องบุด้วยกระดาษ ไม่ใช้กระจกอย่างของฝรั่ง รวมถึงประตูเลื่อนกรุด้วยกระดาษที่เรียกว่า shoji หรือห้องน้ำแบบญี่ปุ่นแท้ๆ ที่สร้างแยกออกมาจากตัวบ้าน ที่ความหม่นมัวของสุขภัณฑ์ที่ทำจากไม้ และความมืดสลัวของบรรยากาศรอบตัว ได้สร้างความสุนทรีย์ให้กับผู้ใช้งานได้ถึงขีดสุด ในขณะที่สีขาวเจิดจ้า และประกายวาววับของเครื่องสุขภัณฑ์สมัยใหม่ ได้ทำลายความงาม และสุนทรียภาพของการเข้าห้องน้ำไปจนหมดสิ้น

นอกจากความมืดสลัวของห้องน้ำแล้ว ชายคาบ้านที่ใหญ่ และกว้าง รวมถึง ประตูเลื่อนแบบโปร่งแสง (Shoji) ของญี่ปุ่น ก็ยังช่วยกรองแสง และดูดซับแสงให้ลอดผ่านเข้ามาในบ้านได้เพียงรำไร จึงช่วยขับสี และบรรยากาศของบ้านให้เอิบอิ่มด้วยสีนวล ที่มีระดับความนุ่มนวลเข้ม อ่อน ต่างกันในแต่ละช่วงเวลาของวันอีก

… Japanese paper gives us a certain feeling of warmth, of calm and repose.  Western paper turns away the light, while our paper seems to take it in, to envelope it gently, like the soft surface of a first snowfall.  It gives off no sound when it is crumpled or folded , it is quiet and pliant to the touch as the leaf of a tree.

Sometimes a superb piece of black lacquerware, decorated perhaps with flecks of silver and gold ….  and light them not with the rays of the sun or electricity but rather a single lantern or candle: suddenly those garish objects turn somber, refined, dignified.

พวกข้าวของเครื่องใช้ก็เช่นกัน ที่เต๋อชอบมากคือตอนที่ทานิซากิบรรยายถึงถ้วยซุปมิโสะ ซึ่งเป็นถ้วยทรงมนเรียบๆสีดำเคลือบเงาด้วยแลคเกอร์ (และแม้กระทั่งตัวซุปมิโสะเองก็มีความขุ่นมัว) ซึ่งสีดำของถ้วยที่เกิดจากความหม่นมืดซ้อนทับกันหลายชั้น ก่อนจะถูกเคลือบด้วยแลคเกอร์จนขึ้นเงานี่เอง ที่ความงามของมันค่อยๆเผยออกมาให้เราดื่มด่ำอย่างช้าๆ โดยถ้วยบางใบก็อาจแต่งแต้มด้วยผงเงิน ผงทอง ซึ่งถ้ามองผาดๆ ก็จะไม่เห็นความงดงามของมัน จนเมื่อมันต้องแสงเทียน หรือแสงจากโคมไฟ ผงทองของถ้วยซุปก็จะเปล่งประกายวับวามออกมาทันที อ่านแล้วให้ความรู้สึกที่ละมุนมากเลยค่ะ แค่จะยกถ้วยซุปขึ้นจิบ ยังสุนทรีย์ขนาดนี้ เต๋อทึ่งเรื่องการมองสิ่งต่างๆรอบตัวของคนญี่ปุ่นมากค่ะ เพราะล้วนแต่สะท้อนให้เห็นจิตวิญญาณแบบเซนทั้งนั้น ทุกอย่างช่างสงบนิ่ง หม่นมัว และงดงาม

อีกตอนที่ชอบมาก คือตอนที่ทานิซากิบรรยายความงามของห้องเล็กๆด้านใน (Tokonoma – alcove) img_7711สำหรับพักผ่อน ที่ตกแต่งด้วยภาพกระดาษแบบม้วน ดอกไม้ และแจกัน ซึ่งของตกแต่งเหล่านี้ ล้วนแต่ช่วยเพิ่มความเข้มของแสงเงาในห้องเล็กๆนี้ ให้ดูสลัวหม่นมากขึ้น แม้แต่การเลือกภาพมาประดับ ก็ต้องให้เข้ากับห้องด้วย คนญี่ปุ่นจึงพิถีพิถันในการเลือกภาพมาก เพราะไม่ว่าภาพนั้น จะเป็นผลงานของศิลปินนามอุโฆษขนาดไหน แต่ถ้านำมาตกแต่งแล้ว ไม่เข้ากับห้อง ก็ถือว่าไม่ผ่าน แถมทานิซากิยังบอกอีกด้วยว่า ภาพวาดที่เก่าหน่อย จะเข้ากับความสลัวหม่นของ Tokonoma ได้ดีกว่าภาพใหม่ อ่านแล้วชื่นชมความละเอียดอ่อนของคนญี่ปุ่นมากเลยค่ะ ผู้คนเขาละเมียดละไม และเต็มไปด้วยศิลปะมาก ❤

We do our walls in neutral colors so that the sad, fragile, dying rays can sink into absolute repose …. We delight in the mere sight of the delicate glow of fading rays clinging to the surface of a dusky wall, there to live out what little life remains to them.  We never tire of the sight, for to us this pale glow and these dim shadows far surpass any ornament.

เท่านี้ยังไม่พอ ทานิซากิยังได้พูดถึงความงามของเงาสลัว และพิ้นผิวที่หม่นมัวของสิ่งต่างๆรอบตัว ไม่ว่าจะเป็นเครื่องประดับอย่างหยก หรือขนมโยคัง ที่ความหม่นมัวของพิ้นผิว ได้ดึงดูดให้เราเพ่งมองอย่างพินิจ จนเกิดสมาธิ และมองเห็นความงามอันแสนอ่อนละมุนที่ซ่อนอยู่

img_7715
Yokan – ขนมโยคัง

หรือแม้แต่ละครโนห์ของญี่ปุ่น ที่ทานิซากิมองว่า การตกแต่งอย่างเรียบง่าย และความมืดสลัวของฉาก ช่วยขับให้ตัวละคร และการร่ายรำ ดูงดงาม และสมจริงกว่าละครคาบูกิ ที่ทุกอย่างดูฉูดฉาด และเหนือจริงเกินไป จนไร้ซึ่งความขลังในแบบของโนห์

 

อ่านถึงตอนนี้ เล่นเอาเต๋อต้องไปเปิดหาละครโนห์ในยูทูป มาดูเทียบกับคาบูกิเลยค่ะ พอดูแล้วรู้สึกว่าโนห์ ดูหลอนกว่า และเซอร์กว่าละครคาบูกิอย่างเห็นได้ชัด 5555 รสนิยมของท่านทานิซากินี่คือที่สุดจริงๆ กราบเลย บ้านๆอย่างดิชั้น ดูไม่รู้เรื่อง 😀

ว่าแล้วก็ขอแปะลิงค์ ความเป็นมาของศิลปะการร่ายรำแบบโนห์ของญี่ปุ่นให้คุณผู้อ่านได้ชม เพื่อประดับความรู้ซะเลย 🙂

นอกจากเรื่องตึกรามบ้านช่อง และสิ่งรอบตัวแล้ว ทานิซากิยังพูดถึงอาหารการกินไว้ได้อย่างน่ารับประทานด้วยเช่นกัน ขอบอกว่าข้าวปั้นหน้าแซลมอน ที่ห่อด้วยใบพลับของทานิซากินั้นน่าทานม้ากกกกกก แค่อ่านกรรมวิธีการปั้นก็ทึ่งแล้ว เพราะถึงแม้จะเรียบง่าย แต่ก็พิถีพิถัน กระทั่งการโรยเกลือ หรือเหยาะน้ำส้มสายชู ยังทำอย่างมีจังหวะจะโคน หรือแม้แต่การเก็บข้าวปั้นลงกล่อง ก็ยังต้องเรียงให้ชิดกันแบบไม่ให้มีช่องว่างให้อากาศเข้าไปได้ อ่านจบแล้ว รู้สึกเลยว่าข้าวปั้นของทานิซากิต้องอร่อย และสดมากแน่นอน แทบนึกอยากจะหุงข้าวสวยญี่ปุ่น และปั้นกับปลาแซลมอนทานเองเลย ชอบมากเลยค่า ❤

ในส่วนของความรู้สึกหลังอ่าน  เต๋ออ่านแล้วเข้าใจทานิซากินะคะ แล้วก็เข้าใจความชาตินิยมของคนญี่ปุ่นด้วย วัฒนธรรมของเขาแข็งแกร่ง และหยั่งรากลึกมาก น่าชื่นชมจริงๆ ลองคิดดูสิคะ เวลาผ่านมาหลายสิบปี ญี่ปุ่นกลายเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจไปแล้วก็จริง แต่รากเหง้า วัฒนธรรมของญี่ปุ่นก็ยังคงอยู่ให้สืบสานต่ออย่างมั่นคง เพราะคนเขาเห็นคุณค่า และช่วยกันอนุรักษ์นั่นเอง ถึงได้บอกว่า เข้าใจความชาตินิยมของคนญี่ปุ่นได้อย่างชัดเจน ก็จากการอ่านหนังสือเล่มนี้ค่ะ

จริงๆเต๋อเสียดายอยู่อย่างเดียว ว่าทำไมทานิซากิถึงพลาดรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมไปได้ยังไง เขียนได้ดีงามขั้นสุดขนาดนี้ หรือว่าเขาชาตินิยมเกินไป ฝรั่งอ่านแล้วอาจมีสะดุ้ง 😀

In Praise of Shadows มีแปลเป็นไทยนานแล้วค่ะ ตั้งชื่อไทยได้อย่างงดงาม และละมุนละไมมากว่า เยิรเงาสลัว ที่กลับมาพิมพ์ใหม่อีกรอบแล้วด้วย แต่เล่มที่เต๋ออ่านเป็นภาษาอังกฤษค่ะ (แปลโดย Edward G. Seidensticker นักแปลในดวงใจ ส่วนตัวคิดว่างานแปลของนักแปลท่านนี้คือที่สุดทุกเล่ม) ซึ่งก็น่าจะให้อารมณ์ไม่ต่างกับภาคภาษาไทยเท่าไหร่

In Praise of Shadows

by

Jun’ichiro Tanizaki 

Translated by Thomas J. Harper and Edward G. Seidensticker 

Vintage Books – 75 pages 

Advertisements

The Girl on the Train – whodunit แบบเดาไม่ออกตั้งแต่ต้นจนจบ

ด้วยความที่เป็นคนชอบอ่านหนังสือหนักๆ ซีเรียสๆ ประเภทวรรณกรรมที่คนทั่วไปอ่านแล้วหลับ อ่านแล้วปวดหัว เต๋อก็จะผ่อนคลายตัวเองด้วยการอ่านหนังสือประเภท best seller บ้างปีละครั้งในช่วงหน้าร้อน เพราะไหนๆ อากาศก็ร้อนตับจะแตกอยู่แล้ว จะเพิ่มอุณหภูมิความเครียดให้ตัวเองไปอีกทำไม เพราะฉะนั้น summer reading ของเต๋อ จึงเป็น summer reading จริงๆ คืออ่านแบบเอามันส์ ไม่ต้องมีสาระอะไร 😀 เมื่อหลายปีก่อน ก็แทบไม่ได้หลับไม่ได้นอนกับ Gone Girl มาแล้ว ปีนี้มีเวลาว่างจริงๆอยู่ไม่กี่วัน ก็เลยหยิบหนังสือแนวสืบสวน ฆาตกรรมอีกเล่มที่โด่งดังไม่แพ้กันขึ้นมาอ่านละกัน ซึ่งก็คือเรื่อง The Girl on the Train ของ Paula Hawkins นั่นเองค่ะ

จริงๆต้องเรียกว่าล้าหลังไปนานมาก เพราะอยากอ่านตั้งแต่เห็นรีวิวของ NYTimes ที่เขียนชมเรื่องนี้เมื่อหลายปีก่อน ชมซะจนเราแทบอยากจะวิ่งออกไปซื้อหนังสือเล่มนี้มาอ่านเดี๋ยวนั้นเลย บอกว่าดีกว่า Gone Girl ซะอีก ด้วยความที่อ่าน Gone Girl แล้วขัดใจตอนจบ (เพราะรู้สึกว่านางเอกออกจะเก่งกาจเกินคนธรรมดาไปหน่อย และทุกอย่างก็เข้าทางนางเกินไป) ก็เลยคิดว่า The Girl on the Train น่าจะถูกใจตัวเองมากกว่า แถมบรรยากาศ และ backdrop ของเรื่องก็เป็นอังกรี๊ด อังกริด แบบชานเมืองลอนดอนอีก ซึ่งเป็นของชอบของเราอยู่แล้ว ก็เลยหยิบขึ้นมาอ่านซะเลย

พออ่านแล้วก็ชอบมากเลยค่ะ สนุกมาก วางไม่ลงเลย ตัวนางเอกขี้เมาหยำเปมาก คนเขียนก็เขียนเก่ง (แต่ภาษาเขียน หรือการบรรยายอาจไม่เป๊ะเท่า Gone Girl นะคะ แต่อ่านแล้วอินตามมากๆ) แทบจะเมาตามนางเอกไปเลย 😀 เนื้อเรื่องก็มีอยู่ว่า เรเชล Rachel – นางเอก เธอโดนสามีทิ้ง เพราะติดเหล้า (จริงๆนางมีปัญหาชีวิตตั้งแต่ตอนแต่งงานแล้ว เพราะนางมีลูกไม่ได้ ก็เลยดื่มเหล้าจนเมามาย แก้กลุ้มว่างั้น) สามี (ทอม – Tom) เลยนอกใจไปมีหญิงอื่น ซึ่งก็คือ แอนนา (Anna) แล้วเกิดทำนางท้องขึ้นมา สามีซึ่งอยากมีลูกเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว ก็เลยขอหย่าขาดจากเธอ แล้วหันไปแต่งงานกับแอนนาแทน โดยสามีเป็นผู้ครอบครองบ้านริมทางรถไฟชานเมืองลอนดอน ที่ทั้งคู่เคยอยู่ด้วยกันตอนแต่งงาน เรเชลจึงต้องอัปเปหิตัวเองออกไปอาศัยอยู่กับเพื่อนสนิทที่เมืองยูสตันแทน ส่วนแอนนา ก็กลายเป็นคุณผู้หญิงของบ้านคนใหม่แทนเธอ

โดยทุกเช้า เรเชลต้องนั่งรถไฟเข้าไปทำงานในลอนดอน ซึ่งเธอก็จะต้องผ่านบ้านเก่าของตัวเองทุกเช้า ด้วยความเหงา และผิดหวัง เรเชลก็จะนั่งมองชีวิตผู้คนที่อาศัยอยู่ในบ้านริมทางรถไฟ ระหว่างมอง เธอก็จะจินตนาการถึงชีวิตของผู้คนเหล่านั้น ว่าอบอุ่น พรั่งพร้อม และมีความสุขขนาดไหน เรเชลเป็นคนน่าสงสารมากค่ะ ในขณะที่นั่งรถไฟ เธอก็จะดื่มเหล้าไปด้วย จนเมาได้ที่ทุกวัน ตลอดเวลา อ่านแล้วแทบจะเมาตามนางไปด้วยมากๆ

โดยครอบครัวที่เรเชลชอบมอง และจินตนาการตามได้ฟินสุด ก็คือครอบครัวของเมแกน ที่อยู่ถัดจากบ้านเก่าของเธอไม่กี่หลัง เพราะถ้าให้พูดภาษาชาวบ้าน เมแกน กับสก็อต (สามี) ก็เป็นคู่ที่หล่อ สวย สมกันราวกับกิ่งทองใบหยกจริงๆ ช่วยแต่งเติมจินตนาการของเรเชล ที่กำลังเมาได้ที่ ให้บรรเจิดได้เต็มที่ จนตัวเองฟินเองทุกเช้า ระหว่างนั้น เธอก็โทรจิกสามีเก่า หรือไม่ก็เดินท่อมๆไปแถวๆบ้านเก่าตัวเอง ให้แอนนา เมียใหม่ของอดีตสามีที่กำลังเลี้ยงลูกอยู่ตกใจเล่นไปพลางๆ

ในระหว่างที่กำลังฟินๆอยู่ เรเชลก็บังเอิญเห็นความลับบางอย่างของเมแกนเข้า และเนื้อเรื่องก็เริ่มขมวดปมเข้าเรื่อยๆ จนกระทั่งเย็นวันหนึ่ง (เย็นวันเสาร์) เมื่อเรเชลเกิดคิดถึงทอม สามีเก่าขึ้นมา ก็เลยนั่งรถไฟไปหา ในสภาพที่เมามายตามเคย ซึ่งก็เป็นวันเดียวกับที่เมแกนหายตัวไปอย่างไร้ร่องรอยพอดี แต่ที่น่าตกใจก็คือ วันนั้น เรเชลเองก็กลับถึงบ้านในสภาพเมามาย แทบไม่เป็นผู้เป็นคน แถมมีอาการบาดเจ็บ เนื้อตัวมีร่องรอยของการถูกทำร้าย แต่ที่น่ากลัวยิ่งกว่าก็คือ เธอจำเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในเย็นวันนั้นไม่ได้เลย! 

เมื่อการหายตัวไปของเมแกน ได้ยกระดับเป็นการฆาตกรรม เมื่อมีผู้พบศพเมแกนถูกฝังอยู่ในป่า ที่อยู่ห่างจากบ้านของเธอไปไม่เท่าไหร่ ตัวละครทุกตัว จึงตกเป็นผู้ต้องสงสัยในสายตาของคนอ่านทันที ไม่ว่าจะเป็นสก็อต แอนนา จิตแพทย์ของเมแกน สามีเก่าของเธอ หรือแม้แต่เรเชล ที่ไม่รู้ด้วยซ้ำว่าตนเองอยู่ที่ไหน หรือทำอะไรในช่วงที่เมแกนถูกฆาตกรรม!!! 

คนเขียนเขียนได้ดีมากค่ะ น่าติดตาม ตั้งแต่ต้นจนจบ พล็อตพลิกไปมาหลายตลบ พอมาเฉลยเอาตอนจบ เต๋อถึงกับเงิบเลย 😀 เพราะเดาไม่ถูกจริงๆ อิตัวนางเอกนี่ unreliable สุดๆแล้ว ไม่รู้ว่าเรื่องไหนจริง เรื่องไหนไม่จริง เพราะนางเมาแอ๋ พูดไม่รู้เรื่องตลอดเวลา T^T เชื่อถือไม่ได้เลยซักอย่าง แต่พอรู้เรื่องทั้งหมดแล้วสงสารนางมาก เป็นผู้หญิงที่ถูกกระทำอย่างแท้จริง

และบางครั้ง ภาพลักษณ์สมบูรณ์แบบที่คนภายนอกเห็น ก็อาจซ่อนความจริงที่ดำมืด และน่ากลัวไว้ก็ได้ ใครจะรู้ …….

The Girl on the Train ถูกนำมาสร้างเป็นภาพยนตร์แล้ว โดยมี Emily Blunt สวมบทบาทเป็นเรเชล ซึ่งเต๋อว่าเหมาะที่สุดแล้วค่ะ ตอนอ่านหนังสือนี่เห็นหน้า Emily Blunt ลอยมาเลย (แม้เวอร์ชั่นหนัง จะถ่ายทำที่อเมริกา ซึ่งเต๋อคิดว่าถ้าถ่ายทำที่ลอนดอนแบบในหนังสือ คนดูต้องอินกว่านี้แน่นอน)

สรุปคือให้ 5 ดาวสวยๆไปเลยค่ะ สนุกมาก วางไม่ลง อ่านจนตาเป็นแพนด้าไปหลายวัน 😀

 

 

The Girl on the Train 

by

Paula Hawkins 

410 pp

Penguin – Random House

Crime and Punishment ความถูกผิด การแยกแยะชั่วดี และความดีงามของจิตใจมนุษย์

ด้วยความที่เป็นคนรักหนังสือ และรักการอ่าน ก็เลยมีความเชื่อในหนังสือแต่ละเล่มแตกต่างกันไป ยกตัวอย่างเช่น ตัวเองเชื่อเสมอว่า หนังสือ Crime and Punishment ที่สุดแสนจะดีงามเล่มนี้ เป็นหนังสือที่เราๆ ท่านๆ ควรจะเริ่มอ่านตั้งแต่ยังเป็นวัยรุ่น (หมายถึงช่วงเรียนมหาลัย) เพราะนอกจากจะเป็นการปูพื้นฐานด้านการอ่านที่ดีแล้ว งานเขียนของ Dostoevsky ยังเป็นเสมือนแบบเรียน และมาตรฐานทางศีลธรรมที่สอนให้เราเรียนรู้ และแยกแยะถูกผิดได้อย่างชัดเจนอีกด้วย แต่ถ้าเป็นงานเขียนที่สมัยใหม่ขึ้นมาหน่อย อย่างงานเขียนของพรูสต์ ก็ควรจะเริ่มอ่านเมื่ออายุซัก 30 ปีขึ้นไป เพราะงานเขียนของพรูสต์มีความซับซ้อนในระดับที่จัดว่าขั้นสุด ไม่ว่าจะในด้านภาษา รสนิยมทางเพศของตัวละคร หรือ ความสุนทรีย์ที่บรรเจิดเพริดพริ้งของตัวพรูสต์เอง ที่น่าจะเหมาะกับนักอ่านวัยผู้ใหญ่ ที่ผ่านชีวิตมาซักระยะหนึ่ง ถึงจะอ่านรู้เรื่อง และเกิดความซาบซึ้งใจ

ที่สามารถพูดได้เต็มปากขนาดนี้ เพราะตัวเองอ่านงานเขียนทั้ง 2 เล่ม (เป็นครั้งแรก) ในช่วงอายุที่ว่านี้จริงๆ โดยเริ่มอ่าน Crime and Punishment ครั้งแรก เมื่อตอนปิดเทอมขึ้นปี 4 และมาเริ่มอ่านงานเขียนของพรูสต์อย่างจริงจังเมื่อตอนอายุ 30 เศษๆ (ทั้งที่ก่อนหน้านี้ ตอนอายุ 20 กว่า อ่านไม่รู้เรื่องเลย) โดยอ่านแล้วเข้าใจแบบดื่มด่ำมาก ทั้งรัก และหลงไหลงานเขียนของพรูสต์แทบจะทุกตัวอักษร ถึงได้เข้าใจเลยว่า วัย และประสบการณ์มีผลต่อการอ่านของคนเราจริงๆ ดังนั้น ถ้าใครอ่านหนังสือเล่มไหนไม่เข้าใจ ลองเว้นช่วงเวลาไว้สักพักนะคะ ให้เวลาตัวเองบ้าง เมื่อความคิดของเราเติบโต และพร้อมเมื่อไหร่ เราก็จะอ่านหนังสือเล่มนั้นได้อย่างเข้าใจ และลึกซึ้งกับงานเขียนไปเอง

To go wrong in one’s own way is better than to go right in someone else’s

สำหรับ Crime and Punishment นั้น เต๋อเพิ่งกลับมาอ่านซ้ำอีกรอบหลังจากทิ้งห่างไปเกือบ 30 ปี เพราะจำได้ว่าตอนอ่านครั้งแรกสมัยเป็นวัยรุ่นนั้น ก็เรียกได้ว่าประทับใจในระดับหนึ่ง แต่อาจจะยังรับมือกับความจริงจัง และความเข้มข้นขั้นสุดของดอสโตเยฟสกี้ได้ไม่ดีนัก (เพราะยังเยาว์วัยอยู่) ก็เลยเรียกว่าทิ้งหนังสือเล่มนี้ไปเลย พอหวนกลับมาอ่านอีกที แบบว่า โห ….. นี่ชั้นไปอยู่ไหนมาเนี้ยะ!!! คือมันดีงามขั้นสุด ถ้าจะให้เปรียบก็เหมือนเพชรยอดมงกุฏ (crown jewel) ของวรรณกรรมก็ไม่ปาน แค่เทคนิคการเขียนของดอสโตเยฟสกี้อย่างเดียวก็กินขาดแล้วค่ะ ด้วยการบรรยายฉากแต่ละฉากอย่างคมชัด สมจริง ดอสโตเยฟสกี้ตีแผ่ความซับซ้อนของสภาพจิตใจของตัวละครแต่ละตัว (โดยเฉพาะของ ราสโคลนิคอฟ พระเอกของเรื่อง) ได้อย่างลึกซึ้งถึงก้นบึ้งของหัวใจ ด้วยความชัดเจนระดับสิบเต็ม แบบ surgical precision กันเลย แค่ฉากฝันร้ายของราสโคลนิคอฟตอนต้นเรื่องก็สมจริงมาก จนเราเองรู้สึกหดหู่ และเศร้าใจกับชะตากรรมของม้าแก่ที่โดนทรมานจนตายไปด้วย ทั้งๆที่เป็นแค่ความฝัน เต๋อยังสงสารม้าจนน้ำตาไหล T^T ยิ่งฉากฆาตกรรมโดยใช้ขวานจาม ที่เป็นฉากไคลแมกซ์ของเรื่อง ยิ่งไม่ต้องพูดถึงเลยค่ะ เล่นเอานอนไม่หลับไปทั้งคืน

Crime and Punishment เป็นเรื่องราวของราสโคลนิคอฟ (Raskolnikov) นักศึกษาหนุ่มรูปงาม ผู้ฉลาดปราดเปรื่อง มีอนาคตไกล ที่ต้องต่อสู้กับความยากจนค่นแค้น และความอยุติธรรมในสังคม ทำให้อนาคตของเขาต้องดับวูบลง เพราะไปก่อเหตุสังหารโดยการใช้ขวานจามหัวมนุษย์ป้าแก่ๆ เจ้าแม่เงินกู้ ที่คิดดอกเบี้ยมหาโหดกับคนจน (คือนางทำนาบนหลังคนมากค่ะ จริงๆตายซะได้ก็ดี T^T)  โดยเขาให้เหตุผลว่า คนพวกนี้ เปรียบเสมือนหลืบไรในสังคม อยู่ไปก็รกโลกเปล่าๆ เพราะเอาแต่สร้างความเดือดร้อนให้ชาวบ้านทั่วไปที่ลำบากอยู่แล้ว ให้คับแค้นลำเค็ญแสนสาหัสเข้าไปอีก โดยคุณพี่ราสโคลนิคอฟของเรา่ แกเป็นคนที่ชื่นชมนโปเลียนมาก เพราะแกมีความเชื่อสุดอหังการ์ว่า มนุษย์เราแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ ประเภทธรรมดา กับไม่ธรรมดา โดยบุคคลประเภทที่จัดอยู่ในประเภทไม่ธรรมดานั้นก็คือคนอย่างนโปเลียน ที่สามารถทำอะไรก็ได้ สามารถฉีกกฎหมาย กฎสังคม เพื่อทำสิ่งที่สามารถเปลี่ยนแปลงโลกทั้งใบได้เลย ส่วนมนุษย์ประเภทแรก ที่เป็นคนธรรมดาสามัญ ก็ต้องก้มหน้าก้มตาโดนคุณพี่ท่านเหยียดหยาม และหยามเยียดสุดๆไป (คุณพี่แกอหังการ์ได้ขั้นสุดจริงๆค่ะ กราบเลย T^T)

All people are somehow divided into the ‘ordinary’ and the ‘extraordinary.’  The ordinary must live in obedience and have no right to transgress the law, because they are, after all, ordinary.  While the extraordinary have the right to commit all sorts of crimes and in various ways to transgress the law, because in point of fact they are extraordinary.

an extraordinary man has the right… that is, not an official right but his own right, to allow conscience to … step over certain obstacles, and then only in the event that the fulfillment of his idea – sometimes perhaps salutary for the whole of mankind – calls for it

เป็นไงคะ เทพมั้ย เจอแค่นี้ก็หน้าหงายสตั๊นท์ไปสองวิ รีบก้มลงกราบงามๆ แล้ว แถมคุณพี่แกยังอธิบายขยายความถึงสิทธิ์พิเศษของมนุษย์พวกไม่ธรรมดา ที่ทำไปเพื่อประโยชน์สุขของมนุษยชาติอีก ไม่เทพจริง เขียนไม่ได้นะคะ ขอบอก

แต่แน่นอนว่า ไม่ว่าจะอหังการ์ขนาดไหน จิตใต้สำนึกเรื่องการรู้ผิดชอบชั่วดีนั้นยังมีอยู่ในใจมนุษย์ปุถุชนทุกคน ทำให้ราสโคลนิคอฟต้องดำเนินชีวิตอย่างทุรนทุราย ทุกข์ทรมานใจในความผิดที่ตนกระทำ ซึ่งดอสโตเยฟสกี้ถ่ายทอดออกมาได้เทพมากๆ เล่นกับจิตวิทยาของคนได้อย่างมีชั้นเชิงระดับปรมาจารย์ ต้ังแต่อ่านมา เต๋อยังไม่เคยเห็นหนังสือเล่มไหน ตีแผ่ความซับซ้อนของจิตใจมนุษย์ได้อย่างลึกซึ้งเท่านี้เลย ถ้าคนที่อ่านแล้วจะรู้ว่ามันเทพมาก ขนาดการสืบคดีของตำรวจ ยังทำแบบมีชั้นเชิง มีลูกล่อลูกชน มีการปล่อยตัวหลอกออกมาเดินแว่บไป แว่บมา ทำเอาคนที่มีระดับความอหังการ์เต็มร้อยอย่างพระเอกของเรา จิตหลอนไปเลย อ่าน quote นี้จะรู้เลยว่าราสโคลนิคอฟ ต้องอยู่อย่างทุรนทุรายขนาดไหน

He wandered aimlessly.  The sun was going down.  Some particular anguish had begun telling in him lately.  There was nothing particularly acute or burning in it ; but there came from it a breath of something permanent, eternal, a presentiment of unending years of this cold, deadening anguish, a presentiment of some eternity on “a square foot of space”.  This feeling usually began to torment him even more strongly in the evening hours.

แต่ดอสโตเยฟสกี้ ก็คือดอสโตเยฟสกี้ ที่ไม่ใช่ดีแผ่แต่ด้านมืดของมนุษย์เพียงอย่างเดียว เรื่องความดีงามของจิตใจคนก็เป็นเรื่องที่น่าสรรเสริญ และสมควรได้รับการเฉลิมฉลองด้วย ไม่ว่าชีวิตมนุษย์นั้นจะลำบากยากเข็ญ ทุกขเวทนา ระดับไม่มีจะกินขนาดไหน จิตใจที่ดีเต็มเปี่ยมไปด้วยคุณธรรม และน้ำใจของคนย่อมมีให้เห็นเสมอในหนังสือเล่มนี้ ไม่ว่าจะเป็นมิตรภาพอันงดงามที่ราซูมิคินมีให้กับราสโคลนิคอฟเพื่อนรัก น้ำใจของราสโคลนิคอฟที่ยื่นมือเข้าไปช่วยเหลือผู้คนที่ตกทุกข์ได้ยากอย่างเต็มใจทั้งๆที่ตัวเองก็ลำบาก ไม่มีจะกิน หรือจิตใจอันแสนประเสริฐของซอนย่าที่ยอมขายตัวเลี้ยงพ่อขี้เมา และแม่เลี้ยงพร้อมลูกติด ความรักอย่างไม่มีเงื่อนไขระหว่างพี่น้อง แม่ ลูก และคนรัก หรือแม้แต่คนที่สังคมตราหน้าว่าเลวบริสุทธิ์อย่าง Svidrigailov ก็ยังแสดงน้ำใจกับผู้ยากไร้ตกทุกข์ได้ยาก อย่างไม่รีรอ

อ่านแล้วก็มีกำลังใจนะคะ แม้ในช่วงเวลาที่มืดมน และรันทดที่สุดของชีวิต จิตใจที่ดีงามของมนุษย์เราก็ยังเป็นที่พึ่งได้เสมอ (อ่านแล้วซึ้งใจจนน้ำตารินเลยค่ะ T^T เขียนดีเหลือเกิน) ❤

แต่ที่ชอบที่สุดคือมิติ และเหลี่ยมคมของตัวละครทุกตัว ที่ล้วนแต่สะท้อนความดี เลวออกมาให้เห็นอย่างชัดเจน  โดยทุกคนล้วนมีเหตุผลในการกระทำของตน และมีเหตุผลที่จะรู้สึกสำนึกผิดหรือไม่รู้สึกสำนึกผิดในสิ่งที่ตนกระทำด้วยเช่นกัน จะเรียกว่าหนังสือเล่มนี้ ขีดเส้นตายเรื่องศีลธรรมให้เรา ก็คงจะไม่ถูกนัก น่าจะเป็นการตีแผ่ให้เราเห็นเป็นตัวอย่าง เพื่อวางรากฐานด้านศีลธรรมจรรยาของคนเราน่าจะถูกต้องกว่า

เพราะถึงอย่างไร ชีวิตของคนเรา ย่อมมีความหวังเสมอ และแต่ก็คนก็มีวิธี และเส้นทางสู่การ redemption ที่แตกต่างกันไป ความกล้าหาญที่จะยอมรับผิด หรือแม้แต่การตัดสินใจว่าจะปลิดชีวิตตนเองหรือไม่ก็เช่นกัน  ❤

Crime and Punishment 

by

Fyodor Dostoevsky (Translated by Richard Pavear and Larissa Volokhonsky)

Vintage Classics

564 pages

One Hundred Years of Solitude by Gabriel Garcia Marquez บาดจิต กระแทกใจ และติดตรึงอยู่ในหัวใจไม่มีวันลืม

Many years later, as he faced the firing squad, Colonel Aureliano Buendia was to remember that distant afternoon when his father took him to discover ice…

ขอเริ่มการเขียนรีวิวด้วยประโยคเปิดเรื่องสุดคลาสสิคของหนังสือเล่มนี้ ซึ่งจริงๆต้องขอบอกไว้ก่อนว่า นี่เป็นการกลับมาอ่านหนังสือเล่มนี้อีกเป็นรอบที่ 4 หลังจากที่ทิ้งห่างไปนานกว่าสิบห้าปี และด้วยความที่ห่างหายจากหนังสือเล่มนี้ไปนาน ประกอบกับอายุที่เพิ่มขึ้น ได้เห็นโลกมากขึ้น มีประสบการณ์ในชีวิตมากขึ้น  ทำให้การหวนกลับมาอ่านหนังสือเล่มนี้อีกรอบ ได้ให้แง่คิด และเปิดมุมมองใหม่ๆให้ฉันอย่างมากมายเกินคาด เหมือนกับเราอ่านหนังสือเล่มนี้ได้อย่างเข้าใจ และลึกซึ้งกว่าทุกรอบที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเป็นแง่มุมด้านความรัก ปรัชญาการใช้ชีวิต และการมองโลก (โดยเฉพาะการใช้ขีวิตในช่วงบั้นปลาย – the charm and philosophy of old age) รวมถึงนัยยะสำคัญเรื่องการเมืองที่จัดว่าเป็นแก่นแท้ของหนังสือเล่มนี้ (ซึ่งก็แน่นอนว่าต้องดุเดือดเลือดพล่านตามสไตล์ของประเทศในแถบละตินอเมริกา ที่พอดูๆไป ก็คล้ายคลึงกับบ้านเราเหมือนกัน เพียงแต่บ้านเขาเผชิญมรสุมทางการเมืองมาเยอะมาก ทั้งรัฐบาลเผด็จการทหาร ทั้งกลุ่มกองโจร กองกำลังติดอาวุธต่างๆ กลุ่ม liberal นักปฏิวัติ ไหนจะปัญหาด้านยาเสพติดอีก เรียกว่าโหดกว่าบ้านเราหลายเท่านัก) ที่สำคัญก็คือภาษาเขียนของมาร์เกซเอง ที่มีเสน่ห์ล้ำลึก และเต็มเปี่ยมไปด้วยจินตนาการ สะกดให้เราอ่านอย่างซาบซึ้งดื่มด่ำตั้งแต่ต้นจนจบ

และบ่อยครั้งที่เนื้อหาของหนังสือเล่มนี้ ยังเป็นเหมือนกระจกเงา ที่สะท้อนความจริงออกมากระแทกใจเรา ให้ฉุกคิดถึงเรื่องราวบางอย่างที่อาจหลงลืม หรือละเลยไม่ใส่ใจไปนานหลายปี แต่ที่จัดว่าเป็นเสน่ห์เฉพาะตัวตลอดกาลของหนังสือเล่มนี้จริงๆเลยก็คือ อารมณ์ขันของมาร์เกซนี่ล่ะค่ะ ที่ทำให้ฉันต้องหัวเราะออกมาดังๆอยู่หลายรอบจนจบเล่ม (อาจเป็นเพราะพื้นเพของประเทศเรา กับคนละตินมันใกล้กันมากก็ได้นะคะ สมัยตอนที่ยังทำงานใกล้ชิดกับนักการทูตชาวโคลอมเบีย – ที่หนึ่งในนั้น เป็นเพื่อนบ้านของมาร์เกซเอง! เรามักจะชอบพูดเย้ากันเสมอว่า we laugh the same joke เพราะฉะนั้น เราถึงสนิทกันเร็ว 😀 )

and both of them remained floating in an empty universe where the only everyday and eternal reality was love

One Hundred Years of Solitude  (หรือที่รู้จักในภาคภาษาไทยว่า หนึ่งร้อยปีแห่งความโดดเดี่ยว) เป็นหนังสือที่บอกเล่าเรื่องราวของตระกูล Buendia ในช่วงเวลา 100 ปี ที่ครอบคลุมถึง 7 ชั่วอายุคน ตั้งแต่วันที่ต้นตระกูล ซึ่งก็คือ Jose Arcadio Buendia กับ Ursula (Iguaran) Buendia ตกลงแต่งงานกัน และตัดสินใจย้ายมาตั้งรกรากที่ Macondo (ซึ่งเป็นหมู่บ้านเล็กๆ ในจินตนาการของมาร์เกซ ซึ่งจะว่าไป ก็คือภาพสะท้อนของประเทศโคลอมเบีย และประเทศในแถบละตินอเมริกา รวมถึงประเทศในโลกที่สามส่วนใหญ่นั่นเอง) และในช่วงเวลา 100 ปีนี้เอง ที่ตระกูล Buendia และมาคอนโด ต่างก็ประสบเคราะห์กรรมต่างๆมากมาย ตั้งแต่เป็นเมืองในอุดมคติที่รุ่งโรจน์ รุ่งเรือง จนตกต่ำ และดับสลายไปในที่สุด โดยผ่านการเล่าแบบ magical realism ซึ่งก็คืองานเขียนแนวสัจจะนิยม (ที่สะท้อนให้เห็นความเป็นจริงของชีวิต ที่จริงมาก ถึงมากที่สุด) ที่เล่าเรื่องโดยใส่ความมหัศจรรย์ต่างๆนานาลงไป เพราะมาร์เกซเอง เป็นคนที่ผูกพันกับเรื่องเล่าแบบนิทานชาวบ้าน (folklore) มาตั้งแต่เด็กๆ เพราะคุณยายชอบเล่าให้ฟัง  จึงได้รับอิทธิพลการเล่าเรื่องแบบนี้ไปเต็มๆ คนอ่านอย่างเราจึงได้สัมผัสกับความมหัศจรรย์สุดบรรเจิดเหล่านี้ไปด้วย ไม่ว่าจะเป็น พรมที่เหาะเหินเดินอากาศได้ของพวกยิปซี ดอกไม้สีเหลืองที่ตกลงมาอย่างพรั่งพรูเหมือนสายฝน กลุ่มผีเสื้อสีเหลืองที่บินวนเวียนเหนือหัวตัวละครตัวหนึ่งทุกครั้งที่เขาปรากฎตัว ฝนที่ตกติดต่อกันมานานกว่าสี่ปีแบบไม่มีหยุด หรือห้องที่ปิดตายมาหลายสิบปี แต่ก็ยังสะอาดเอี่ยมอ่อง ไม่มีฝุ่น หรือหยากไย่ ใยแมงมุมแม้แต่นิดเดียว แบบนี้เป็นต้น ที่พออ่านแล้ว จะรู้สึกว่ามันมีมนตร์เสน่ห์แห่งความโรแมนติกอบอวลอยู่ในนั้นตลอดทั้งเรื่อง (ทั้งๆที่เป็นหนังสือซีเรียสนะคะ)

he had decided upon the layout of the streets and the location of the new houses so that no one would enjoy privileges that everyone did not have

หนังสือเริ่มต้นตั้งแต่การก่อตั้งมาคอนโดของ Jose Arcadio Buendia ที่มาร์เกซถ่ายทอดออกมาได้อย่างซื่อๆ บ้านๆ น่ารักมาก เหมือนเป็นเมืองอุดมคติ ที่ทุกคนต่างเท่าเทียมกันหมด และอยู่เย็นเป็นสุข (แบบขำๆฮาๆ และเล่นแร่แปรธาตุกันอย่างสนุกสนานไป) จนมาถึงยุคที่สอง ยุคของ Colonel Aureliano Buendia, Jose Arcadio และ Amaranta ซึ่งเป็นรุ่นลูกของ Jose Arcadio Buendia และ Ursula จะสังเกตว่า เรื่องนี้จะมีชื่อซ้ำๆกันหมดนะคะ ถ้าเป็นลูกผู้ชายก็จะใช้ชื่อ Aureliano ไม่ก็ Jose Arcadio ถ้าเป็นผู้หญิง ก็จะเป็น Remedios กับ Amaranta Ursula เพราะฉะนั้น เวลาอ่าน ต้องพลิกกลับไปดู family tree ที่อยู่หน้าแรก จะได้ไม่สับสน

และแล้ว ความสงบสุขก็มีอันสิ้นสุดลง เมื่อรัฐส่งเจ้าหน้าที่เข้ามาควบคุม เพราะความแตกแยกระหว่างฝ่าย Liberal และ Conservative ภายในประเทศเริ่มลุกลาม และรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ โดยทางการได้ให้คำนิยามของพวก conservative และ liberal ไว้แบบนี้ค่ะ

The Liberals, he said, were Freemasons, bad people, wanting to hang priests, to institute civil marriage and divorce, to recognize the rights of illegitimate children as equal to those legitimate ones, and to cut the country up into a federal system that would take power away from the supreme authority.  The Conservatives, on the other hand, who had received their power directly from God, proposed the establishment of public order and family morality.  They were the defenders of the faith of Christ, of the principle of authority, and were not prepared to permit the country to be broken down into autonomous entities.

และในที่สุด ก็เกิดการแตกหักขึ้น เมื่อฝ่ายรัฐบาล (ที่เป็นพวก conservative) โกงการเลือกตั้ง ทำให้ Colonel Aureliano Buendia ซึ่งเอนเอียงไปทาง liberal อยู่แล้ว หันไปเป็นกบฎเพื่อสู้รบกับฝ่ายรัฐบาลซึ่งเป็นพวก conservative อย่างเต็มตัว และผ่านการสู้รบมานับครั้งไม่ถ้วน เรียกว่ารบจนมึน รบจนตายกันไปเป็นแถบๆ รบจนประเทศแทบล่มจม จนในที่สุด ก็ต้องเจรจาสงบศึก และกลับมาใช้ชีวิตในบั้นปลายที่มาคอนโด อยู่ในวังวนของความโดดเดี่ยวของการใช้งานฝีมือประกอบปลาทองไปจนเสียชีวิต และไม่ใช่แต่ Colonel Aureliano Buendia เท่านั้น ที่ตกอยู่ในวังวนของความโดดเดี่ยว ตัวละครทุกตัว ล้วนตกอยู่ในวังวนของความโดดเดียวของความทุกข์ สุข เศร้า คละเคล้ากันไป คนอ่านอย่างพวกเราเองก็เหมือนกัน (ขอบอกว่าตัวละครแต่ละตัวของมาร์เกซนี่สุดติ่งกันทุกคน) รวมถึงมาคอนโดเองด้วย ที่ต้องเผชิญชะตากรรมต่างๆนานา ตั้งแต่โรคนอนไม่หลับระบาด ฝนตกติดต่อกันไม่หยุดนานถึงสี่ปี หรือเหตุการณ์การสังหารหมู่คนงานไร่กล้วย (banana massacre) จนกระทั่งโดนพายุไซโคลนพัดถล่มจนล่มสลายไป เรียกว่าเป็นตัวอย่างของกลุ่มประเทศที่ได้รับการขนานนามว่าเป็น Banana Republic อ่ะค่ะ คือโดนอเมริกาเข้าแทรกแซงจนเละตุ้มเป๊ะประมาณนั้น 😀 ประเทศที่ชอบเจอเผด็จการทหารบ่อยๆ (จะด้วยความเต็มใจหรือไม่ก็ตาม) ก็ควรพึงสังวรณ์ไว้บ้างนะคะ T^T

นอกเหนือจากแง่มุมด้านการเมืองที่ดุเดือดเลือดพล่านแล้ว One Hundred Years of Solitude ก็ยังพูดถึงความรัก ชีวิตบั้นปลาย และการจากลาไว้ได้อย่างลึกซึ้งสุดๆ แบบเรียกน้ำตาจากฉันได้ทุกครั้งที่อ่านเลยค่ะ นี่เป็นตอนที่ฉันชอบมาก ตอนที่ Jose Arcadio Buendia (ต้นตระกูลเสียชีวิตลง) เขียนได้บรรเจิดขนาดนี้ ไม่รักได้ไงคะ

through the window they saw a light rain of tiny yellow flowers falling.  They fell on the town all through the night in a silent storm, and they covered the roofs and blocked the doors and smothered the animals who slept outdoors.  So many flowers fell from the sky that in the morning the streets were carpeted with a compact cushion and they had to clear them away with shovels and racks so that the funeral processing could pass by.

ส่วนตรงนี้ ก็เป็นอีกตอนที่ชอบมากเช่นกัน เป็นเรื่องราวความรักในช่วงบั้นปลายชีวิตของ Aureliano Segundo ซึ่งเป็นทายาทรุ่นที่ 4 กับ Petra Cotes เมียน้อย ที่มาร์เกซเขียนได้ซึ้งบาดจิตฉันมาก อ่านแล้วร้องไห้เลยค่ะ เพราะมันคือนิยามของคำว่าคู่ทุกข์คู่ยากอย่างแท้จริง ที่ท้ายสุดแล้ว ก็ยอมลำบาก อดมื้อกินมื้อไปด้วยกัน

Both looked back then on the wild revelry, the gaudy wealth, and the unbridled fornication as an annoyance and they lamented that it had cost them so much of their lives to find the paradise of shared solitude.  Madly in love after so many years of sterile complicity, they enjoyed the miracle of loving each other as much at the table as in bed, and they grew to be so happy that even when they were two worn-out old people they kept on blooming like little children and playing together like dogs.

he protested.  “At this rate we’ll end up fighting against the Conservative regime again, but this time to install a king in its place”.

นอกจากตอนซึ้งๆแล้ว ก็ยังมีตอนขำๆอีกหลายตอน  อย่างตอนที่ Colonel Aureliano Buendia กัดหลานสะใภ้ที่แสนจะเจ้ายศเจ้าอย่าง นั่งคอแข็งประหนึ่งราชินีอยู่ตลอดเวลาแบบนี้ ก็ไม่รู้ว่าจะฮาไปไหนนะคะ จริงๆคือมีตอนขำๆหลายตอนมาก คงต้องไปลองหามาอ่านกันเอง เพราะแค่นี้ก็หน้าบล็อกยาวมากแล้วค่ะ

สรุปหลังจากอ่านมาสี่รอบก็คือ One Hundred Years of Solitude เป็นหนังสือดีระดับเทพมากๆ ตัวละครสุดติ่งกระดิ่งแมวทุกตัว ขอย้ำว่าทุกตัว! เรียกว่าไม่ซ้ำใครเลยจริงๆ ขอยกดาวให้ทั้งฟ้าเลยด้วยซ้ำ แนะนำให้อ่านสุดตัวค่ะ ไม่ใช่แค่แนะนำให้อ่านอย่างเดียวนะคะ อยากให้อ่านซ้ำหลายๆรอบอีกต่างหาก ถ้าจะให้ดี ควรหยิบขึ้นมาอ่านทุกสิบปี ก็จะยิ่งเห็นความดีงามของหนังสือเล่มนี้มากขึ้นทุกครั้งที่อ่าน จากประสบการณ์การอ่านหนังสือของตัวเอง หนังสือเล่มนี้ เป็นหนังสือที่จะ grow old ไปกับเรา จะอยู่กับเราไปตลอดทุกช่วงชีวิต เป็นหนังสือที่ไม่มีวันล้าสมัย และสามารถให้ข้อคิดกับเราได้มากขึ้นเรื่อยๆตามวัย และประสบการณ์ของเราค่ะ กาโบได้รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมมาครองอย่างสมศักดิ์ศรีมากค่ะ (เขียนดีเทพขนาดนี้ ถ้าไม่ได้คงต้องมีประท้วงกันเลยล่ะ) สมแล้วที่กาโบคือความภาคภูมิใจของชาวโคลอมเบีย ที่สุดแล้วจริงๆค่ะ ไม่ใช่แค่กาโบอย่างเดียวที่เขียนได้อย่างยอดเยี่ยม สำนวนแปลของ Gregory Rabassa ก็ควรค่าต่อการคารวะเช่นกัน

always remember that the past was a lie, that memory has no return, that every spring gone by could never be recovered and that the wildest and most tenacious love was an ephemeral truth in the end

One Hundred Years of Solitude by Gabriel Garcia Marquez

translated from Spanish by Gregory Rabassa

Picador (1996 edition)

336 pages

 

Midnight’s Children by Salman Rushdie มหากาพย์ประเทศอินเดียหลังได้รับอิสรภาพ

ห่างหายจากการเขียนรีวิวหนังสือมานานม้ากกก เพราะติดภารกิจการงานที่รัดตัวแบบสุดๆ แถมยังหายไปเที่ยวอีกเกือบสามอาทิตย์ ก็เลยอ่านหนังสือได้น้อยกว่าที่ตั้งใจไว้เยอะเลยค่ะ แถมหนังสือที่อ่าน บางเรื่องก็ไม่ได้ดีขนาดที่ต้องหยิบยกมารีวิวเป็นเรื่องเป็นราว (อย่างเรื่องThe Children Act ของ Ian McEwan ที่ออกแนวท่าดีทีเหลว หรือ New York Trilogy ที่ยังอ่านไม่จบ เป็นต้น) แต่ก็บังเอิญที่โอกาสนำพาให้จำเป็นต้องหยิบหนังสือเล่มนี้ขึ้นมาอ่านให้จบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ (ทั้งๆที่อยากจะเขวี้ยงทิ้งตั้งแต่ครึ่งเล่ม)

และเล่มที่ว่าจะเขวี้ยงทิ้งตั้งแต่ครึ่งเล่มนั้นก็คือเล่มนี้ล่ะค่ะ Midnight’s Children ที่เขียนโดย Salman Rushdie นักเขียนชาวอินเดียผู้โด่งดัง และฝีปากกล้าจนถึงขั้นโดน Fatwa จากประเทศอิหร่านมาแล้วจากเรื่อง The Satanic Verses แต่โชคดีได้อังกฤษอุ้มชู แถมมอบอิสริยยศเป็นถึงท่านเซอร์อีก แต่จะเขียนดี หรือฝีปากกล้าอย่างไร ลองมาอ่านเล่มนี้กันค่ะ

Midnight’s Children คือเรื่องราวชีวิตของ Saleem Sinai ทารกที่คลอดออกมาตอนเวลาเที่ยงคืนเป๊ะของวันที่ 15 สิงหาคม 1947 ซึ่งเป็นวันที่อินเดียได้รับเอกราชจากอังกฤษพอดี ถือเป็นการเริ่มศักราชใหม่ของสาธารณรัฐอินเดีย แม้ว่าอินเดียจะเป็นประเทศที่มีประวัติศาสตร์อันยาวนาน แต่การก่อตั้งประเทศของอินเดียอย่างแท้จริง เริ่มในวันนี้ล่ะค่ะ พล็อตของเรื่อง จริงๆก็คือประวัติศาสตร์ประเทศอินเดียแบบยำใหญ่นั่นแหละ แต่สะท้อนออกมาในเรื่องราวชีวิตของ Saleem Sinai ที่เกิดเหตุการณ์คู่ขนานกับประเทศอินเดียตั้งแต่เกิดไปจนจบเรื่อง ซึ่งก็มีขึ้น มีลง สับสนอลหม่าน ปั่นป่วน โหดร้าย ร่ำรวย ยากจน ตามชะตากรรมของประเทศกันไป เพียงแต่รัชดีเขียนออกมาในรูปแบบของ Magical Realism โดยมีการใส่จินตนาการ ความมหัศจรรย์ต่างๆนานาเข้าไปให้น่าติดตาม และ tone down เรื่องราวโหดร้ายต่างๆ เช่นการสังหารหมู่ และสงครามระหว่างเชื้อชาติ ศาสนา และภาษาในประเทศอินเดียลง

อ่านตอนแรก สนุกมากนะคะ จินนาการบรรเจิดสุดยอด ภาษาเริ่ด ที่สำคัญ อ่านแล้วชวนให้นึกถึงเรื่อง One Hundred Years of Solitude ของมาร์เกซลอยมาเลย จนถึงกับต้องหยุดอ่าน แล้วกลับไปค้นดู เพื่อเปรียบเทียบว่าหนังสือเล่มไหนเกิดก่อนกัน ก็พบว่ามาร์เกซของเรามาก่อนนะ คือมันคล้ายคลึงกันมากเหมือนลอกกันมาเลยด้วยซ้ำ โดยเฉพาะการเขียนแบบ Magical Realism ของตัวรัชดีเองโดย Midnight’s Children จะสะท้อนให้เห็นถึงประเทศอินเดีย ในขณะที่มาคอนโดในเรื่อง One Hundred Years of Solitude  คือประเทศโคลอมเบีย จริงๆขอสารภาพเลยว่า เต๋ออ่านทั้ง 2 เล่มเทียบกัน ฟันธงได้เลยค่ะ ว่ารัชดี ลอกมาร์เกซมาทั้งดุ้น คือพ้องกันขนาดนี้ มันไม่ใช่ inspired แล้วล่ะ แถวบ้านเต๋อเค้าเรียกลอกกันค่ะ 😀 เพราะใช้ marker ทำเครื่องหมายไว้เทียบกันเลย ซึ่งก็แดงเถือกทั้งเล่ม แต่ก็เอาน่ะ เพื่ออรรถรสในการอ่าน เราคงต้องทำใจข้ามข้อนี้ไป แล้วหันมาโฟกัสที่เนื้อหาของหนังสือเล่มนี้กันดีกว่า

ก็อย่างที่บอกตั้งแต่ต้นนะคะว่า Midnight’s Children เป็นยำใหญ่เกี่ยวกับประเทศอินเดีย (ที่ใส่อภิมหาเครื่องเทศของอินเดียไว้อย่างครบครัน) เพราะฉะนั้นทุกอย่างในเรื่องก็เป็นสไตล์อินเดียหมดนั่นแหละ เรียกว่าอ่านแล้วร้อนอบอ้าว เหงื่อไหลไคลย้อย ได้กลิ่นแขกติดจมูกออกมาเลย T^T ถ้าใครไม่ชอบ หรือไม่พิศมัยความเป็นแขกมาก อาจทนไม่ได้ เพราะมันช่างเยอะไปทุกสิ่ง (แบบแขกๆนั่นแหละค่ะ) ทั้งเขียนเยอะ พูดเยอะ บรรยายเยอะ พล็อตเยอะ ลูกเล่นเยอะ มุขเยอะ ตัวละครเยอะ คือไม่รู้จะเยอะไปไหน จนขาดความลึกในบางเรื่องไปอย่างน่าเสียดาย ไม่ว่าจะเป็นด้านอารมณ์ จิตใจของตัวละคร หรือความขัดแย้งระหว่างศาสนา ภาษา หรือสงครามในอินเดีย คือทุกอย่างมันมีมิติเดียวกันหมดจนน่ารำคาญ จริงๆน่าจะบรรยายให้น้อย แต่ออกเชิงลึกมากกว่านี้ น่าจะสะเทือนอารมณ์ได้มากเลยนะคะ ทำให้อ่านๆไปรู้สึกว่า ที่เอ็งพล่ามมาเนี่ย ฉันแค่เปิดวิกิพีเดียอ่านประวัติศาสตร์ประเทศอินเดียแค่ 2-3 นาทีก็รู้เรื่องแล้ว ไม่ต้องหลอกให้เราอ่านเป็นร้อยๆหน้าก็ได้ เต๋อถึงว่าไม่แปลก ถ้าใครจะทนไม่ไหว แล้วเขวี้ยงหนังสือเล่มนี่ทิ้งตั้งแต่ครึ่งเล่ม ที่ขัดใจมากคือ รัชดีวางพล็อตเด็กอีกคน (Shiva) ที่เกิดเวลาเดียวกับ Saleem Sinai ตัวเอกของเรื่องไว้ซะดิบดี คือบิลท์ไว้เยอะว่างั้นเหอะ แต่พอตอนจบ ไหงมันกลับจบด้วนๆ ไม่มีอะไรน่าค้นหาไปซะนี่ (เข้าใจว่าพี่บังแกคงเหนื่อยแล้วแหละ ขนาดคนอ่านยังเหนื่อยตาม เหมือนฟังแขกพูดมาก มาพล่ามเรื่องนึงให้เราฟัง เล่นเอาเพลีย)

แต่อย่างว่า รัชดีเขาก็มีดีเหมือนกัน ถึงจะบ้าน้ำลาย พล่ามเยอะ จนออกอ่าวเบงกอลไปโน่น แต่ในที่สุดก็ตบเรื่องกลับมาเข้าที่เข้าทางได้เอาตอนหน้าที่ 500 กว่าๆ ตอนที่ตัวเอกย้ายไปอยู่ประเทศปากีสถาน แล้วประสบเคราะห์กรรม ระเบิดลงตายยกครัว เลยจับพลัดจับผลูได้ชื่อใหม่เป็น Buddha ต้องพูดเลยว่าตอนนี้เขียนดีเลยค่ะ มีการใช้ metaphor ที่ดี อย่างการใช้คำว่า Buddha จากมุมมองของนักเขียนมุสลิม ที่ทำให้ตัวเอกต้องเข้าไปพัวพันกับเรื่องสงครามระหว่างอินเดีย กับปากีสถาน (Indo-Pakistan War ที่ขนาดแยกประเทศออกมา ก็ยังฆ่ากันไม่เลิก)  การสังหารหมู่ในบังคลาเทศ และเรื่องราวเกี่ยวกับนางอินทิรา คานธี ที่เคราะห์ซ้ำกรรมซัดมาก ช่วงนี้แหละที่เต๋อว่าเขียนดี ค่อยมีมิติหน่อย ไม่แบนราบและขยายออกทางแนวกว้างแบบน้ำท่วมทุ่งเหมือนที่ผ่านมา อาบังแกจะได้ Booker Prize  เพราะหนังสือเล่มนี้ ก็ไม่ขี้เหร่หรอก แต่ถึงขั้นได้รับรางวัล The Best of Booker นี่เต๋อคงต้องขอเลิกคิ้วนิดนึงนะคะ 😀 สรุปแล้ว หนังสือเล่มนี้ เป็นหนังสือที่เขียนดีก็จริง แต่ถ้าเขียนให้สั้นกว่านี้ (โดยเฉพาะตั้งแต่หน้า 300 กว่าถึง 500 เนี่ยถ้าตัดทิ้งไปเลยก็ได้) และลงลึกให้เยอะกว่านี้ จะดีมาก แต่จะให้เทียบชั้นถึงขนาด One Hundred Years of Solitude คงไม่ได้หรอกนะคะ กระดูกมันคนละเบอร์กัน 😀

สรุปว่า เป็นหนังสือดี แต่ไม่แนะนำให้อ่าน 😀 ขอให้แค่ 4 ดาวพอค่ะ (นี่คือให้แบบใจดีที่สุดแล้ว)

Midnight’s Children by Salman Rushdie

Vintage Books, London

647 pages

 

หนังสือท่องเที่ยวในดวงใจ Journey to the Alcarria by Camilo Jose Cela

The Alcarria is a beautiful region which people apparently have no desire to visit.  I walked through it for a number of days, and I liked it.  It is a region of great variety, and except for honey (the dealers buy up all of that), it has everything: wheat, potatoes, goats, olives, tomatoes, and game……

Honey from Alcarria
Honey from Alcarria

นี่คือท่อนเปิดสุดคลาสสิคที่ Camilo Jose Cela (นักประพันธ์ชาวสเปนเจ้าของรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม ปี 1989) ได้เขียนไว้ในหน้าแรกของหนังสือเรื่อง Journey to the Alcarria หนังสือท่องเที่ยวประเทศสเปนที่บันทึกเรื่องราวตลอด 10 วันที่เขาเดินเท้าเข้าไปท่องเที่ยวในแคว้น Alcarria ในปี 1946 หรือ 7 ปีหลังสงครามกลางเมืองของสเปน ซึ่งเป็นการเดินเท้าจริงๆ โดยผู้เขียนจะออกเดินไปตามไฮเวย์ พอตกค่ำที่ไหน ก็หาที่นอนที่นั่น หากระหว่างทางเกิดเหนื่อย หรืออ่อนล้าขึ้นมา ก็หยุดเดิน และหาที่นอนพักในคูข้างทาง จนเมื่อหายเหนื่อยก็ออกเดินใหม่ เป็นเช่นนี้ตลอดการเดินทาง

Alcarria Map
Alcarria Map

Alcarria เป็นแคว้นที่อยู่ในจังหวัด Guadalajara ของสเปน ค่อนไปทางตะวันออกเฉียงเหนือของกรุงมาดริด เป็นดินแดนที่มีภูมิประเทศหลากหลาย ทั้งอุดมสมบูรณ์ และแห้งแล้งสลับกันไป Alcarria เป็นแคว้นที่ขึ้นชื่อในเรื่องของการเป็นแหล่งผลิตน้ำผึ้งคุณภาพดีที่สุดของสเปน ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เรียกว่าถ้าพูดถึงน้ำผึ้งคุณภาพเยี่ยมของสเปน ต้องมาจากแคว้น Alcarria เท่านั้น โดยตามท้องเรื่องที่เป็นการเล่าเรื่องราวเมื่อเกือบ 70 ปีที่แล้วนั้น Alcarria เป็นแหล่งเกษตรกรรมที่ชาวพื้นเมืองส่วนใหญ่ยังยากจน และบอบช้ำจากบาดแผลของสงครามกลางเมืองในสเปนอยู่มาก ภาพลักษณ์ของ Alcarria จึงมีความเป็นชนบทขนานแท้ ไร้ซึ่งสิ่งอำนวยความสะดวก และการปรุงแต่งใดๆทั้งสิ้น และนี่เอง ที่เป็นเสน่ห์ของหนังสือเล่มนี้ ที่ทำให้ฉันรักมาก และมักหยิบขึ้นมาอ่านอยู่เสมอไม่เคยเบื่อ เป็นหนังสือในดวงใจเล่มหนึ่งเลยค่ะ

He believes that everything that comes along is always the best thing that could happen.  It is the best to go on foot ….

โดยการเดินทางครั้งนี้ ตัวผู้เขียน (ซึ่งใช้สรรพนามบุรุษที่ 3 แทนตัวเองตลอดทั้งเรื่องว่า Traveler) ตั้งต้นการเดินทางที่เมือง Guadalajara (ในจังหวัด Guadalajara) และเดินเท้าเข้าไปในเมืองต่างๆ ที่สำคัญๆก็คือเมือง Brihuega, Masegosa, Cifuentes, La Puerta, Casasana, Sacedon จนมาจบที่ Pastrana เป็นเมืองสุดท้าย โดยแต่ละเมืองก็มีคาแรคเตอร์แตกต่างกันออกไป ผู้เขียนใช้การเล่าเรื่องที่เงียบ นิ่ง ในขณะเดียวกันก็ซึมซับสิ่งที่ตนรับรู้ และได้สัมผัสตลอดการเดินทางไปด้วย ซึ่งก็สะท้อนอารมณ์ของการเดินทางท่องเที่ยวคนเดียวได้เป็นอย่างดี ยิ่งเป็นการเดินทางด้วยการเดินเท้า ซึ่งใช้เวลานานกว่าการเดินทางประเภทอื่นมาก ทำให้ผู้เขียนมีเวลาอยู่กับตัวเองมากเป็นพิเศษ สามารถเปิดใจรับรู้ สัมผัสเรื่องราว และสิ่งต่างๆที่ผ่านเข้ามาได้อย่างเต็มที่ และละเอียดอ่อนกว่าการเดินทางประเภทอื่นค่อนข้างมาก ซึ่งก็เป็นไปตามคติประจำใจของ Traveler นั่นเอง ปัจจุบันที่สเปนมีการจัดทัวร์ท่องเที่ยวตามรอยหนังสือเล่มนี้ด้วยนะคะ สามารถคลิกเข้าไปหาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่นี่เลยค่ะ Route of the “Journey to the Alcarria”

The garden of the factory is a romantic garden, a garden to die in when one is very young, of love or desperation, of consumption and nostalgia.

โดยเมืองที่ฉันชอบมาก และอยากพูดถึงก็คือเมือง Brihuega (และเมืองนี้ก็อยู่ในโปรแกรมการท่องเที่ยวของทัวร์ด้วยค่ะ) ซึ่งเป็นเมืองสีเทาอมน้ำเงินที่หม่นเหมือนควันบุหรี่ แต่กลับมีสวนของโรงงานทอผ้าร้างที่สวยงามมากตามที่ traveler บรรยายความงดงามของสวนนี้ไว้ได้สวยจับใจ ส่วนตัวคิดว่าเป็น quote ที่งดงามที่สุดในเรื่องเลยทีเดียว ยิ่งตอนที่ traveler บรรยายความงามของดอกไม้ในสวน ทำให้ฉันเข้าใจเลยว่าทำไม Camilo Jose Cela ถึงได้รางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมไปครอง เพราะนอกจากความงามของภาษาแล้ว มันยังมีความหม่น ความครุ่นคิด ที่สะท้อนมุมมองที่แตกต่าง และลึกซึ้งกว่านักเขียนคนอื่นทั่วไป เมื่อเทียบกับภาพสวนจริงที่ทางสเปนเขาจัด cultural tour แล้ว ฉันว่าภาษาเขียนงดงามกว่าของจริงมากค่ะ

Fabric factory in Brihuega
Fabric factory in Brihuega

Near the perennial myrtle the wild honeysuckle is pale by contrast.  The traveler walks among the rhododendrons and in spite of himself his mind is flooded with delicate, unhealthy lines from Shelley; wine, honey, new moon, dog rose …..

โดยสวนนี้มีชื่อว่า Royal Cloth Factory of Charles III มีลักณะเป็นตึกทรงกลมดูแปลกตา แต่เดิมใช้ทอผ้าสำหรับตัดเครื่องแบบทหาร  ปัจจุบันสเปนได้บูรณะจนอยู่ในสภาพดี สวยงามดังภาพ และเปิดเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่สำคัญของ Alcarria

เมื่อออกจาก Brihuega แล้ว traveler ก็เดินทางต่อไปยังเมือง Masegoso เมืองที่เต็มไปด้วยฝุ่นปกคลุม จนทำให้ทั้งเมืองกลายเป็นสีเงินที่วับวามด้วยประกายทองยามต้องแสงแดดในตอนเช้า จากนั้นก็ไปที่เมือง Cifuentes ที่อุดมสมบูรณ์ และสดใสกว่า

และ Cifuentes นี่เองที่เป็นเมืองหลวงของแคว้น Alcarria เป็นแหล่งผลิตน้ำผึ้งชั้นดี เพราะเป็นเมืองอุดมสมบูรณ์ตั้งอยู่บนแหล่งน้ำที่สำคัญ ที่แม้จะมีขนาดเล็ก แต่ก็อุมดมไปด้วยน้ำตลอดปี ชาวเมืองจัดว่ามีอันจะกินกว่าเมืองอื่น ตึกรามบ้านช่องสวยงาม โดดเด่นด้วยเหล็กดัดลวดลายอ่อนช้อย วิจิตรบรรจง แม้แต่รูกุญแจยังทำเป็นลวดลายต่างๆ เช่น หัวใจ ใบโพธิ์ ดอกจิก ข้าวหลามตัด หรือดอกลิลลี่ (fleur-de-lis) เป็นตัน

Infantado Palace, Guadalajara
Infantado Palace, Guadalajara

จากนั้น Traveler ก็เดินทางต่อไปยัง La Puerta, Duron และ Budia ที่อยู่ริมแม่น้ำ Tajo ซึ่งล้วนเป็นเมืองที่อุดมสมบูรณ์ เต็มไปด้วยสมุนไพรกว่า 700 ชนิด จึงเป็นแหล่งผลิตน้ำผึ้งที่สำคัญของ Alcarria อีกเช่นกัน ด้วยวิธีการเขียนที่เรียบง่าย ใช้คำน้อย แต่เห็นภาพชัดเจน ทำให้คนอ่านอย่างฉันสามารถอ่าน แล้วมองเห็นภาพทุ่งหญ้าเขียวขจีอยู่ตรงหน้า หรือดอกเจราเนี่ยมบานสะพรั่งอยู่บนระเบียง หรือแม้แต่สัมผัสรสชาติของลูกมะกอก มะเขือเทศสดฉ่ำ ไวน์พื้นเมือง เนื้อแกะที่ปรุงหยาบๆ หรือเหล้าเวอร์มุธที่ traveler ดื่มและกินระหว่างทางได้อย่างชัดเจน และได้ยินแม้กระทั่งเสียงน้ำในแม่น้ำ ลำธารที่กำลังไหลเอื่อยๆ เป็นการอ่านที่ได้ความรู้สึกมากค่ะ เรียกว่าเป็นหนังสือท่องเที่ยวที่เขียนแบบ Picaresque อย่างแท้จริง จากนั้น traveler ก็เดินทางต่อไปเรื่อยๆ จนมาสิ้นสุดที่เมือง Pastrana เป็นเมืองสุดท้ายก่อนกลับบ้าน

Pastrana
Pastrana

ซึ่งเมือง Pastrana นี้เองที่ traveler ต้องเปลี่ยนแปลงวิธีเดินทางของตัวเอง ไปเป็นการขึ้นรถเมล์บ้าง เพื่อให้ถึงที่หมายเร็วขึ้น ซึ่งก็เป็นเพียงช่วงสั้นๆ เพราะพอถึงที่หมายแล้ว ก็ยึดหลักแนวคิดเดิม คือเดินเท้าท่องเที่ยวต่อไป ซึ่ง Pastrana นี้เป็นเมืองที่สวยงาม เต็มไปด้วยสถานที่สำคัญทางประวัติศาตร์มากมาย แต่น่าเสียดายที่ผู้คนในเมือง ไม่มีกำลังพอที่จะอนุรักษ์สิ่งดีงามอันทรงคุณค่าเหล่านี้ไว้ได้ โบราณสถานในเมือง จึงถูกทอดทิ้งให้เสื่อมโทรมไปกับกาลเวลา โดยเฉพาะผ้าปัก Tapestry ที่เป็นของคู่เมือง ก็ไม่สามารถรักษาไว้ได้ เลยมีอันต้องตกไปอยู่ในพิพิธภัณฑ์ในกรุงมาดริดไป ซึ่งในเรื่องนี้ traveler ได้เสนอข้อคิดที่น่าสนใจ ชวนให้ขบคิดต่อ ซึ่งพออ่าน quote นี้แล้ว (ก็ต้องพูดอีกครั้งว่า) ไม่แปลกใจเลยว่าทำไม Camilo Jose Cela ถึงได้รางวัลโนเบลด้านวรรณกรรมไปครอง เพราะแค่หนังสือท่องเที่ยวธรรมดา ยังดีงามขนาดนี้ แล้วเล่มที่จัดว่าเทพของเขา จะขนาดไหน

this mania for putting all the worthwhile things into museums in Madrid is ruining the provinces which are, after all, the nation.  Things are always best seen when they are a trifle mixed-up, a trifle disordered; the chilly administrative neatness of museums is an unhuman and antinatural kind of order; it is, in a word, disorder.  True order belongs to Nature.  Furthermore, to have taken the tapestries out of Pastrana and brought them to the capital was a mistake; it’s much more pleasant to come upon things as it were by chance than to go look at them in a place where you know they’ll be set up to perfection …..

Credit ภาพ  Foods and wines from Spain Spanish Culture

อ่านบทสัมภาษณ์ Camilo Jose Cela ในวารสาร Paris Review เพิ่มเติมได้ที่นี่ค่ะ Interview with Camilo Jose Cela

นอกจากเรื่อง Journey to the Alcarria แล้ว Camilo Jose Cela ยังมีผลงานเรื่องอื่นประดับวงการวรรณกรรมร่วมสมัยของสเปนอีก ได้แก่ The Family of  Pascal Duarte, Rest Home และ The Hive ซึ่งเรื่องหล้งได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในวรรณกรรมสเปนที่ดีที่สุดของศตวรรษเลยทีเดียว เขาได้รับรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมในปี 1989

Journey to the Alcarria by Camilo Jose Cela 

Translated by Frances M. Lopez-Morillas

Granta Books, London

Bring up the Bodies – The rise of Thomas Cromwell and the fall of Anne Boleyn

Bring Up the Bodies คือนวนิยายภาคต่อของ Wolf Hall ที่ประพันธ์โดยนักประพันธ์สตรีชาวอังกฤษ Hilary Mantelเป็นนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ของอังกฤษสมัยราชวงศ์ทิวดอร์ ในรัชสมัยของพระเจ้าเฮนรี่ที่ 8 ที่เขียนดีมากจนสามารถสร้างประวัติศาสตร์ให้กับผู้เขียนเองโดยได้รับรางวัล Man Booker Prize ทั้งสองเล่ม ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่พบไม่บ่อยนักในประวัติศาสตร์การมอบรางวัลด้านวรรณกรรมที่จัดว่าทรงเกียรติที่สุดรางวัลหนึ่งของสหราชอาณาจักร นักเขียนที่จะได้รับรางวัลถึงสองครั้งซ้อนแบบนี้ ต้องเรียกว่าสุดยอดจริงๆ แบบไม่ธรรมดา

จริงๆจะว่าไป การเขียนเรื่องนี้ค่อนข้างได้เปรียบ เพราะเค้าโครงหลักของเรื่องก็น่าสนใจอยู่แล้ว เรื่องราวในรัชสมัยของพระเจ้าเฮนรี่ที่ 8 นั้นเต็มไปด้วยเหตุการณ์ที่สำคัญทางประวัติศาสตร์มากมาย ถ้าจะเรียกภาษานวนิยายก็ต้องเรียกว่าครบรส ทั้งรัก ทั้งแค้น ทั้งแย่งชิง หักหลัง มีการเข่นฆ่า ประหารชีวิตกันเป็นว่าเล่น โดยสองเหตุการณ์ที่โดดเด่นที่สุดก็เห็นจะเป็นการแยกตัวจากโรม (คริสตจักรนิกายโรมัน คาทอลิก) ซึ่งเท่ากับว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงการปกครองของประเทศไปตลอดกาล กับการสั่งประหารชีวิตพระราชินีแอนน์ โบลีน

แต่ถึงจะได้เปรียบในแง่ของเค้าโครงเรื่อง นวนิยายทั้งสองเล่มนี้ ยังเหนือชั้นกว่านวนิยายอิงประวัติศาสตร์ในยุคนี้เรื่องอื่นๆ ก็คือ ทั้งสองเรื่องอันได้แก่ Wolf Hall และ Bring Up the Bodies นั้น (จริงๆ จะมีอีกเล่มออกมาเป็นไตรภาค) เป็นการเล่าเรื่องราวผ่านชีวิต และมุมมองของตัวละครที่สำคัญอีกตัว (ที่แทบไม่มีใครพูดถึงในประวัติศาสตร์) นั่นก็คือ Thomas Cromwell อำมาตย์ผู้อยู่เบื้องหลัง และเป็นผู้จัดการเรื่องราวต่างๆให้เกิดขึ้นตรงตามพระราชประสงค์ของพระเจ้าเฮนรี่ที่ 8 โดยการที่จะทำให้เกิดขึ้นได้นั้น (โดยเฉพาะในแง่ของการถ่ายโอนอำนาจของศาสนจักรที่มีอย่างล้นฟ้าให้มาอยู่ภายใต้พระราชอำนาจของกษัตริย์) ต้องกระทำให้ถูกต้องทั้งในแง่ของตัวบทกฎหมาย และจะต้องได้รับความยินยอมจากรัฐสภา ที่สำคัญเป็นการเปลี่ยนความเชื่อทางศาสนาของผู้คนไปเลย จึงเห็นว่ามีผู้คนมากมายที่ยอมตายเพราะความเชื่อของตน ซึ่งตรงนี้ ถือเป็นหน้าที่ของโทมัส ครอมเวลล์โดยตรงที่จะต้องเป็นผู้ชักใยอยู่เบื้องหลัง เพื่อให้บรรลุผลตามพระราชประสงค์ของพระเจ้าเฮนรี่ที่ 8 ให้ได้ (ประมาณว่าเฮนรี่ที่ 8 คิด  ครอมเวลล์ทำ อะไรประมาณนั้น 😀 ) จึงต้องบอกว่า นวนิยายชุดนี้ เป็นเรื่องราวของ Thomas Cromwell โดยตรง ที่เกี่ยวโยงไปถึงเรื่องราวในประวัติศาสตร์ในรัชสมัยของพระเจ้าเฮนรี่ที่ 8 หาใช่เรื่องราวของพระเจ้าเฮนรี่ที่ 8 กับแอนน์ โบลีนไม่

โดย Wolf Hall (ซึ่งเป็นเล่มแรก) นั้น บอกเล่าเรื่องราวของโทมัส ครอมเวลล์ตั้งแต่วัยเด็ก ที่เติบโตขึ้นมาอย่างแร้นแค้น ต่ำต้อย ต้องหลบหนีบิดาผู้โหดร้ายที่ชอบใช้กำลัง มาใช้ชีวิตแบบปากกัดตีนถีบในยุโรป ทำให้เขามีทักษะในการเอาตัวรอดเป็นเลิศ จนกระทั่งได้รับการชุบเลี้ยงโดยพระคาร์ดินัล Wolsey และชีวิตต้องพลิกผันจนได้ก้าวขึ้นสู่จุดสูงสุดเป็นผู้ที่มีอำนาจมากที่สุดในราชสำนัก เมื่อพระเจ้าเฮนรี่ที่ 8 ตัดสินพระทัยที่จะทรงหย่าขาดกับพระนางแคเธอรีน แห่งอารากอน พระชายา เพื่ออภิเษกสมรสใหม่กับ แอนน์ โบลีน ผู้ที่พระองค์กำลังหลงรักอย่างหัวปักหัวปำ แต่พระราชประสงค์ของพระองค์ถูกคัดค้านจากหลายทาง ทั้งในและนอกประเทศ โดยหลักๆเลยก็คือจากทางวาติกัน ที่ไม่อนุญาตให้เกิดการหย่าร้างในครั้งนี้ ส่วนในประเทศก็คือพระคาร์ดินัล Wolsey ผู้ซึ่งคัดค้านอย่างหัวชนฝา ทำให้พระเจ้าเฮนรี่ที่แปดไม่พอพระราชหฤทัยเป็นอย่างยิ่ง นำมาซึ่งจุดจบอันน่าอดสูของพระคาร์ดินัล และการก้าวขึ้นสู่อำนาจอย่างมั่นคงของโทมัส ครอมเวลล์แทน ซึ่งกุศโลบายหลักของครอมเวลล์ในเล่มนี้ก็คือ การทำให้พระเจ้าเฮนรี่ที่แปดทรงหย่าขาดจากพระราชินีแคเธอรีน แห่งอารากอน ได้สมพระทัย จนนำมาซึ่งการออกพระราชบัญญัติอำนาจสูงสุดทางศาสนา (Act of Supremacy) ที่มอบอำนาจให้กษัตริย์เป็นประมุขสูงสุดของคริสจักรแห่งอังกฤษ และแยกตัวออกจากคริสจักรโรมัน คาทอลิกตลอดกาล ซึ่งผลพวงของพระราชบัญญัติฉบับนี้ทำให้พระเจ้าเฮนรี่ที่ 8 ได้หย่าขาดกับพระราชินีองค์เดิม และทรงอภิเษกสมรสใหม่กับพระราชินีแอนน์ โบลีน หลังจากที่ต้องเฝ้ารออย่างอดทนมานานเกือบ 7 ปี ด้วยความหวังอย่างเต็มเปี่ยมที่จะมีพระราชโอรสกับนาง

ต่อมาในเล่ม Bring Up the Bodies พระเจ้าเฮนรี่ที่ 8 ก็ต้องผิดหวังอีก เมื่อพระราชินีแอนน์ โบลีนไม่สามารถมีพระโอรสถวายพระองค์ได้ ความอดทน และความพยายามมากว่า 7 ปี ได้ผลแค่เพียงพระธิดา ซึ่งก็คือเจ้าหญิงเอลิซาเบธพระองค์เดียวเท่านั้น หลังจากนั้น แอนน์ โบลีนก็ตั้งครรภ์อีกหลายครั้ง แต่ก็มีอันต้องแท้งอีกทุกครั้งไป ทำให้ไม่มีพระโอรสสืบราชบัลลังก์แม้เพียงพระองค์เดียว พระเจ้าเฮนรี่ที่ 8 จึงเริ่มรู้สึกแหนงหน่าย ประกอบกับความหลงตัวเอง เจ้าเล่ห์เพทุบาย บ้าคลั่งในอำนาจ และความเป็นคนช่างต่อปากต่อคำของแอนน์ โบลีนยิ่งทำให้พระองค์หมดรักนางอย่างไม่เหลือเยื่อใย และหันมาตกหลุมรัก เจน ซีมัวร์ นางพระกำนัลผู้สงบเสงี่ยมของพระราชินีแอนน์จนถึงขั้นตัดสินใจจะหย่าขาดจากแอนน์ โบลีน เพื่อจะได้อภิเษกสมรสใหม่กับ เจน ซีมัวร์ ประกอบกับการที่ต้องแยกตัวออกจากโรม ทำให้พระเจ้าเฮนรี่ที่ 8 ต้องหมางเมินกับกษัตริย์หลายพระองค์ในยุโรปที่แต่ก่อนเคยเป็นพระสหายสนิท เลยยิ่งทำให้พระองค์รู้สึกโดดเดี่ยวมากขึ้นเป็นทวีคูณ จนเริ่มรู้สึกว่า สตรีที่พระองค์ทรงทุ่มเทให้ทุกอย่าง ท้ายที่สุดกลับนำแต่ความผิดหวังมาให้พระองค์ซ้ำแล้วซ้ำเล่า

จึงเป็นหน้าที่ของโทมัส ครอมเวลล์ที่ต้องหาหนทางว่าจะทำอย่างไรให้การแต่งงานของพระองค์ กับแอนน์ โบลีนในครั้งนี้เป็นโมฆะอีกรอบ แต่ครั้นจะย้อนรอยกลับไปทำตามแผนเดิมก็คงไม่ได้ เพราะไหนๆอังกฤษก็แยกตัวออกมาเป็นเอกเทศได้สำเร็จ จนมีคริสตศาสนานิกาย Church of England เป็นของตนเองแล้ว จะให้หันกลับไปหาโรมอีกรอบ ทรัพย์สมบัติต่างๆของศาสนจักรที่ยึดมาเป็นของกษัตริย์ จะต้องคืนกลับไปให้โรมอย่างนั้นหรือ ประชาชนชาวอังกฤษไม่มีทางยอมแน่นอน เลยต้องใช้ข้อหาคบชู้กับก่อการกบฎดำเนินคดีกับแอนน์ โบลีนแทน จึงนำนางขึ้นสู่แดนประหารได้สมใจ

ความรู้สึกเมื่ออ่าน หลังจากอ่านมาทั้งสองเล่ม ต้องบอกเลยว่าเล่ม 2 (Bring Up the Bodies) นี่สนุกกว่าเล่ม Wolf Hall เยอะมากค่ะ ที่สำคัญก็คืออ่านง่ายกว่ามาก ตอนอ่าน Wolf Hall ยังนึกอยู่เลยว่าคนเขียนมีปัญหากับการใช้ภาษาหรือเปล่า เพราะใช้คำว่า he พร่ำเพรื่อมาก อย่างในเรื่องมีคุยกัน 5 คน ใช้ he อยู่คำเดียว ทำให้คนอ่านไม่รู้เรื่องว่า he นี่แทนใคร บางทีอ่านๆไปจนจบประโยค มั่นใจมากว่า he นี่แทนพระเจ้าเฮนรี่ที่ 8 แน่นอน แต่พอขึ้นย่อหน้าใหม่ ถึงได้นึกขึ้นได้ว่า he นี่แทนโทมัส ครอมเวลล์ไปเสียนี่ เลยต้องย้อนกลับไปอ่านแบบนี้บ่อยมากค่ะ จนบางทีหงุดหงิดจนแทบจะเขวี้ยงหนังสือทิ้ง เลยต้องอ่านๆวางๆ หลายรอบมาก ตอนแรกคิดว่าเป็นเพราะภาษาอังกฤษของเราเองหรือเปล่าที่ไม่แข็งแรง แต่พอคลิกเข้าไปอ่านรีวิวในเว็บอเมซอน หรือ good read ก็เห็นพวกฝรั่งวิจารณ์แบบนี้กันเยอะมาก จนมาครึ่งหลังถึงได้ดีขึ้น เริ่มอ่านลื่นไหลไม่สะดุด ทำไห้ได้อรรถรสมาก โดยส่วนที่ฉันชอบที่สุดใน Wolf Hall ก็เห็นจะเป็นแง่มุมในเรื่องการปฏิรูปศาสนาในยุโรป เนื่องจากเป็นช่วงเวลาที่คริสตจักรนิกายโรมัน คาทอลิกเสื่อมโทรมมาก จึงทำให้เกิดการปฏิรูปศาสนาขึ้นในยุโรป ทั้งในประเทศเยอรมัน ซึ่งนำโดย มาร์ติน ลูเธอร์ ที่แยกเป็นนิกายโปรเตสแตนท์ ทางฝั่งสวิสก็มีนิกายคาลวิน และทางฝั่งอังกฤษเองก็มี William Tyndale ที่เป็นผู้นำนิกายโปรเตสแตนท์ด้วยเช่นกัน และเป็นผู้แปลคัมภีร์ไบเบิ้ลเป็นภาษาอังกฤษ ซึ่งก็เป็นช่วงเวลาที่พระเจ้าเฮนรี่ที่แปด ต้องการแยกตัวออกจากโรมด้วยเช่นกัน Wolf Hall จึงเป็นนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ที่ให้ความรู้ประวัติศาสตร์ยุโรปในช่วงนั้นได้ครอบคลุม และละเอียดมากค่ะ

พอมาถึงเล่มที่ 2 คุณแมนเทลเธอพัฒนาเรื่องการเขียนขึ้นมากค่ะ อ่านสนุก บรรยายดี เห็นภาพชัดเจน คาแรคเตอร์ต่างๆ (โดยเฉพาะของโทมัส ครอมเวลล์) ที่หม่นๆมัวๆไม่ค่อยชัดเจนเหมือนมองผ่านเมฆหมอกของกรุงลอนดอนในเล่มแรก ก็ชัดเจนขึ้นทันตา อย่างคาแรคเตอร์ของโทมัส ครอมเวลล์นี่ชัดมาก ของพระเจ้าเฮนรี่ที่แปดนี่อ่านแล้วเห็นภาพเลยค่ะ พระองค์ทรงเป็นกษัตริย์นักรัก ที่มีเสน่ห์ และเอาแต่ใจตัวเองมากมาย แต่ก็เป็นสุภาพบุรุษได้สุดๆเหมือนกัน อาจเป็นเพราะช่วงเวลาในเล่มสองนี่สั้นกว่าเล่มแรกเยอะก็ได้ เพราะแค่ 9 เดือนเท่านั้นในการหาเรื่องดำเนินคดีกับแอนน์ โบลีน แต่ที่ชอบสุดๆก็คือคาแรคเตอร์ของครอมเวลล์ที่นิ่งมาก สมเป็นมือขวาของกษัตริย์แห่งอังกฤษ ทั้งนิ่ง มั่นคงและหนักแน่นดั่งหินผา เต็มไปด้วยเล่ห์เหลี่ยมแพรวพราว ที่สำคัญคือมีอารมณ์ขันด้วยค่ะ ซึ่งแทรกอยู่หลายจุดในหนังสือ ทำให้การอ่านไม่น่าเบื่อ อย่างตอนนี้อ่านแล้วถึงกับขำเลย

That every monarch needs a blow on the head from time to time….

แต่ที่ชอบที่สุดคือความเหี้ยมของครอมเวลล์ที่อยู่ในระดับที่ไม่ธรรมดา สมเป็นบุรุษผู้กุมอำนาจในราชสำนักจริงๆ ตอน Wolf Hall ยังไม่ร้ายลึกเท่าเล่มนี้ พออ่านประโยคนี้แล้ว ฉันถึงกับปรบมือให้เลย ชอบมาก เพราะนี่คือนิสัยของครอมเวลล์เลย

Once you have exhausted the process of negotiation and compromise, once you have fixed on the destruction of an enemy, that destruction must be swift and it must be perfect.”

 

และ destruction ของครอมเวลล์ในภาคนี้ก็ swift และ perfect จริงตามที่พูดค่ะ เพราะทำเอาศัตรูเดินขึ้น Tower โดนประหารชีวิตกันเป็นว่าเล่น อีกตอนที่คนเขียนบรรยายดีจนต้องขอชมเลยก็คือ ตอนประหารชีวิตแอนน์ โบลีน ที่บรรยายดีมาก จนเหมือนกับเราเข้าไปอยู่ในเหตุการณ์ด้วยจริงๆ เล่นเอาขนลุกเลย เขียนดีสุดยอดมากค่ะ สมกับได้รางวัลบุคเกอร์ซ้อนถึง 2 เรื่องติดกัน

ถ้าใครอ่าน Wolf Hall มาแล้ว ก็ขอแนะนำให้อ่าน Bring Up the Bodies เลยค่ะ จะได้ครบรส ได้ทั้งความสนุก และความรู้ทางประวัติศาสตร์ไปพร้อมๆกัน ในแง่มุมแปลกออกไปโดยไม่มีการชิงรักหักสวาทแบบ ทึ่เราเคยชินด้วยนะคะ

Wolf Hall มีแปลเป็นไทยแล้ว มีชื่อว่า อำมาตย์ผู้พลิกแผ่นดิน โดยสำนักพิมพ์ Earnest Publishing ส่วนเล่มแปลไทยของ Bring Up the Bodies น่าจะออกประมาณปีหน้า

นอกจากได้รับการแปลเป็นภาษาไทยแล้ว Wolf Hall ยังถูกนำมาสร้างเป็นภาพยนตร์ซีรีย์โดยช่อง BBC2 ด้วยค่ะ น่าดูมากๆ

สรุปก็คือเป็นหนังสือดีที่น่าอ่านทั้งสองเล่ม ให้คะแนนเฉลี่ย 4/5 ทั้งสองเล่ม อยากแนะนำให้อ่าน ไม่ผิดหวังแน่นอนค่ะ ❤

Never Let Me Go by Kazuo Ishiguro

 

หลังจากต้องเผชิญสภาวะมหาอุทกภัยที่แสนหนักหน่วงมาหมาดๆ คงไม่มีอะไรที่จะฟื้นฟูสภาพจิตใจตัวเองได้ดีเท่ากับการได้นั่งอ่านหนังสือเงียบๆคนเดียวอีกแล้ว และหนังสือที่เลือกหยิบมาอ่านโดยไม่ต้องคิดเลยก็คือหนังสือ Never Let Me Go ที่เขียนโดย Kazuo Ishiguro ที่จขบซื้อเก็บดองไว้นานจนเกือบลืมไปเลยว่ามีเล่มนี้อยู่ในคิวรออ่านด้วย

Never Let Me Go เป็นเรื่องราวความรัก ความสัมพันธ์ของเพื่อนสนิท 3 คนอันได้แก่ Kathy, Tommy และ Ruth โดยทั้งสามเติบโตขึ้นมาด้วยกันในโรงเรียนกินนอนที่สุดแสนจะพิเศษที่มีชื่อว่า Hailsham โดยชีวิตของทั้งสามคนนั้นถ่ายทอดออกมาโดยการเล่าเรื่องย้อนอดีตของ Kathy (ที่ปัจจุบันทำหน้าที่เป็น carer อยู่)ฟังพล็อตคร่าวๆก็แสนที่จะ cliche แล้ว หลายคนคงคิดว่าไอ้โรงเรียนกินนอน Hailsham นี้คงเป็นโรงเรียนประจำในอังกฤษสุดหรูที่มีไว้สำหรับสอนเด็กร่ำรวย คุณหนูสุดพิเศษทั้งหลายให้มีชีวิตเริ่ดหรูแบบเท้าไม่ติดดินเป็นแน่ แต่ไม่ใช่เลยค่ะ ตั้งแต่เปิดอ่านหน้าแรก การใช้คำของอิชิกูโร่ก็ชวนให้ฉุกใจคิดแล้ว โดยเขาใช้คำว่า guardian แทน teacher หรือ carer ที่คอยดูแล donor (donor ที่ donate อะไร ชวนให้สงสัยมาก)  ส่วนเด็กนักเรียนทั้งหมดในโรงเรียนก็มีสภาพความเป็นอยู่แบบปิดมากๆ ไม่มีการข้องแวะกับโลกภายนอกเลยแม้แต่นิดเดียว แถมยังไม่มีการพูดถึงครอบครัวของเด็กๆกันเลย Hailsham จึงเป็นทุกสิ่งทุกอย่างในโลกของเด็กพวกนี้จริงๆ ทำให้อ่านไปสงสัยไปว่าเด็กพวกนี้เป็นอะไรกันแน่ เป็นเด็กหลอดแก้ว หรือว่าเกิดจากกระบอกไม้ไผ่หรืออย่างไร ซึ่งปริศนานี้ก็ค่อยๆเปิดเผยออกมาเรื่อยๆ ผ่านทางชีวิตความเป็่นอยู่ของเด็กพวกนี้ ที่โรงเรียนพวกเขาถูกสอนฝึกเรียนวิชาศิลปะอย่างจริงจังมาก ทุกครั้งที่เด็กพวกนี้วาดรูป หรือเขียนบทกวี ก็จะมีตัวละครที่ทุกคนเรียกว่า มาดามมาเลือกชิ้นงานที่ดีที่สุดไปเสมอ โดยเป็นที่เข้าใจกันว่าผลงานเหล่านั้นจะถูกนำไปจัดแสดงที่แกลอรี่ (ซึ่งอยู่ที่ไหนก็มีไม่ใครรู้) และถ้างานศิลปะของใครถูกมาดามเลือกไปก็จะถือว่าเป็นความภาคภูมิใจสูงสุดเลยทีเดียว นอกจากศิลปะแล้ว พวกเขาก็ถูกสอนให้เล่นกีฬา รักษาสุขภาพตัวเองให้แข็งแรงอยู่เสมอ อ่านวรรณกรรม และเรียนรู้เรื่องเพศอย่างละเอียดละออ เมื่อเริ่มโตขึ้นพวกเขาก็เรียนรู้ได้มากขึ้นว่าตัวเองไม่สามารถมีลูกได้ แถมยังถูกห้ามไม่ให้อ่านหนังสือ หรือดูหนังที่เกี่ยวข้องกับการสูบบุหรี่กันเลยทีเดียว (โดยเฉพาะเรื่องเชอร์ลอค โฮล์ม ที่ตัวเอกติดฝิ่นงอมแงม)

และด้วยเรื่องวาดเขียนนี่เองที่ดึง Kathy กับ Tommy ให้มาสนิทกัน เพราะ Tommy เป็นคนวาดรูปแย่มาก เลยโดนเพื่อนล้อเป็นประจำ ทำให้เขาต้องระเบิดอารมณ์รุนแรงออกมา ซึ่งสิ่งนี้เองที่ดึงให้ Kathy หันมาสนใจเขา (อ่านๆไปก็พอรู้ว่า Kathy แอบหลงรัก Tommy อยู่ แต่ในที่สุด Tommy ก็ตัดสินใจคบกับ Ruth – ซึ่งเป็นคล้ายๆกับหัวโจกของกลุ่มแทน เรื่องราวจึงออกมาประมาณรักสามเส้า)

เรื่องราวก็ดำเนินไปเรื่อยๆจนกระทั่งเด็กทั้งหมดจบจาก Hailsham แล้วมาใช้ชีวิตต่อที่ Cottage  และความจริงที่น่าตกใจก็เริ่มเปิดเผยขึ้นเรื่อยๆว่าจริงๆแล้วพวกเขาคือมนุษย์โคลน โดยทุกคนที่ออกจาก Cottage ไปแล้วก็จะแยกย้ายกันไป โดยถ้าไม่เป็น carer อย่าง Kathy ก็ต้องทำหน้าที่เป็น donor บริจาคอวัยวะในตัวให้คนอื่นจนกว่าจะจบชีวิตลง ใครที่อึดมากๆ ก็จะบริจาคได้อย่างมากที่สุดถึงสี่ครั้งด้วยกัน เรื่องราวก็เริ่มขมวดขึ้นเรื่อยๆเมื่อแคธี่ต้องมารับหน้าที่ดูแลรูธที่ต้องพักรักษาตัวหลังจากบริจาคอวัยวะเป็นครั้งแรก และความทรงจำเกี่ยวกับทอมมี่จึงกลับมาอีกครั้ง เพราะรูธรู้สึกสำนึกผิดจึงพยายามดึงให้ Kathy กับ Tommy กลับมาสมรักกัน (หลังจากที่โดนตัวเองแย่งไปตั้งนาน) ซึ่งก็ออกจากสายเกินไปสักหน่อย เพราะทอมมี่เองก็บริจาคอวัยวะมาถึงสามครั้งแล้ว เหลืออีกแค่ครั้งเดียวก็ต้องจบชีวิตลง

Ishiguro เขียนเรื่องนี้ได้สะเทือนใจมากค่ะ โดยเฉพาะการหยิบยกประเด็นในแง่ความเป็นมนุษย์ขึ้นมา อ่านแล้วสงสารตัวละครมากเรียกว่า heart breaking เลยล่ะ เพราะทุกคนล้วนแล้วแต่มีความฝัน มีเลือดเนื้อ มีอารมณ์ความรักเหมือนมนุษย์ปุถุชนธรรมดาทั้งๆที่มีชีวิตอยู่เพื่อบริจาคอวัยวะให้คนอื่นจนตัวตายเท่านั้น ทำให้เกิดการตั้งคำถามขึ้นมาว่าจะต้องทำให้พวกเขาเป็นมนุษย์ และมีชีวิตจิตใจแบบมนุษย์ไปทำไม จขบ.ทึ่งในลีลาการเขียนของอิชิกูโร่มาก คือมันจะนิ่งๆ แต่ว่า precise มาก ไม่มีคำไหนที่เกินเลย หรือเวิ่นเว้อแม้แต่คำเดียว ออกจะเป็นการเล่าเรื่องราวที่ไร้อารมณ์ด้วยซ้ำ แต่ไอ้การเขียนแบบไร้อารมณ์นี่แหละที่สุดยอดมาก เพราะสิ่งที่เขาไม่ได้เขียนออกมาตรงๆต่างหากที่ทำให้คนอ่านอย่างเราน้ำตานองหน้าได้เลย ขอคารวะในชั้นเชิงการเขียนจริงๆค่ะ เขียนดีสมเป็นมาสเตอร์พีซอีกเรื่องต่อจาก The Remains of the Day ได้เลย

Kazuo Ishiguro คือนักเขียนระดับแนวหน้าของอังกฤษ เขาเกิดที่ญี่ปุ่น แต่ย้ายมาอยู่ที่อังกฤษต้ังแต่อายุห้าขวบ และเขียนนวนิยายทุกเรื่องเป็นภาษาอังกฤษ (ส่วนตัว จขบ. ไม่เคยคิดว่าเขาเป็นคนญี่ปุ่นเลย คิดว่าเขาคือคนอังกฤษมาโดยตลอด เลยชอบที่จะเรียกชื่อเขาว่าอิชิกูโร่ ตามแบบตัวสะกดภาษาอังกฤษ มากกว่า อิชิงุโร่แบบญี่ปุ่น) ผลงานสร้างชื่อที่ทุกคนชื่นชอบ และรู้จักกันดีก็คือเรื่อง The Remains of the Day ที่ได้รางวัลบุคเกอร์ไปครอง ส่วน Never Let Me Go ถึงจะพลาดบุคเกอร์ไปอย่างน่าเสียดาย แต่ก็ได้รางวัลอื่นอีกหลายรางวัลมาครองแทน (ขี้เกียจสาธยาย ดูที่ปกในแทนละกันนะคะ) เรื่องนี้ถูกนำมาสร้างเป็นหนังด้วยค่ะ แต่ไม่แน่ใจว่าจะสามารถถ่ายทอดความบอบบาง และนุ่มนวลของอารมณ์ออกมาได้ครบถ้วนหรือเปล่า เพราะจขบ. ก็ไม่ได้ดูเหมือนกัน

Never Let Me Go มีแปลเป็นไทยแล้วนะคะ ใช้ชื่อเรื่องว่า แผลลึก หัวใจสลาย โดยสนพ. เออร์เนส พับลิชชิ่งค่ะ

Excerpt (ตอนนี้เองที่อ่านแล้วน้ำตาไหลพรากเลย)

That was the only time, as I stood there, looking at that strange rubbish, feeling the wind coming across those empty fields, that I started to imagine just a little fantasy thing, because this was Norfolk after all, and it was only a couple of weeks since I’d lost him.  I was thinking about the rubbish, the flapping plastic in the branches, the shore-line of odd stuff caught along the fencing, and I half-closed my eyes and imagined this was the spot where everything I’d ever lost since my childhood had washed up, and I was now standing here in front of it, and if I waited long enough, a tiny figure would appear on the horizon across the field, and gradually get larger until I’d see it was Tommy, and he’d wave, maybe even call.  The fantasy never got beyond that – I didn’t let it – and though the tears rolled down my face, I wasn’t sobbing or out of control.  I just waited a bit, then turned back to the car, to drive off to wherever it was I was supposed to be.